«Մարտի 1-ի գործը հետհեղափոխական Հայաստանում» . քննարկում

Past.am

Այսօր տեղի ունեցավ «Մարտի 1-ի գործը հետհեղափոխական Հայաստանում» խորագրով տեղեկատվական կոնֆերանս, որի բանախոսները ներկայացրեցին, թե ինչ զարգացումներ կան այս գործի շրջանակներում:

ՀՀ երկրորդ նախագահի փաստաբան Արամ Օրբելյանը ներկայացրեց «Սահմանադրական կարգի տապալման գործի անհեռանկարայնությունը» զեկույցը: Նա նշեց, որ, որպես այդպիսին, «Մարտի 1-ի» գործ գոյություն չունի: «Կա մեկ մեծ գործ, որի նյութերը ոչ մեկին չեն տալիս: Մարտի մեկի գործի շրջանակներում արդեն կան բազմաթիվ դատավճիռներ, դրա շրջանակներում քննվում է պարոն Քոչարյանի գործը, «Մարտի մեկի» գործը դեռ շարունակվում է քննվել այլ էպիզոդներով: Պարբերաբար և՛ դատական նիստերի, և՛ տարբեր ԶԼՄ-ներով քննարկումների ժամանակ ակնհայտ խեղաթյուրում է տեղի ունենում՝ փորձելով մի գործը մյուսով ներկայացնել»,-ասաց Օրբելյանը:

Նա նշում է, որ Ռոբերտ Քոչարյանին և մի շարք այլ անձանց 300.1 հոդվածով առաջադրված մեղադրանքն ընթերցելիս պարզ է դառնում, որ, ըստ էության, կա երկու գործողություն՝ փետրվարի 23-ին բանակի հրամանատարական կազմի հետ հանդիպումը և այդ ժամանակ քննարկումները, ու մարտի 1-ի՝ արտակարգ դրության հրամանագիրը: Այդ դեպքում, ըստ Օրբելյանի, ինչի մասին չէ «Մարտի 1-ի» գործը: «Մարտի 1-ի» գործը տասը զոհերի մասին չէ, զոհերը և վիրավորները կապ չունեն այս գործի հետ, և այս գործը որևէ կապ չունի նախագահական ընտրությունների օրինականության հետ: Համարյա 2 տարի է՝ ասում ենք, որ անհրաժեշտ է ուշադրություն դարձնել և փորձել բացահայտել տասը զոհերի մահվան հանգամանքները, սակայն տեսնում ենք 300.1 հոդվածով առաջադրված մեղադրանք: Բացի դա, ուշադրություն դարձրեք՝ այն հոդվածը, որով առաջադրված է մեղադրանքը, ուժի մեջ է մտել 2009 թվականի մարտի 18-ին: Ո՛չ 2008 թվականին, ո՛չ այսօր սահմանադրական կարգը տապալելը հանցագործություն չի հետևյալ պատճառներով՝ չկար համապատասխան հոդվածը, իսկ այն հոդվածն էլ որ կար, ժողովրդական լեզվով ասած, բանի պետք չի: Հաջորդ խնդիրը վերաբերում է նախագահի անձեռնմխելիությանը, որի վերաբերյալ կա Սահմանադրության 140-րդ հոդվածը, որի մեջ ասվում է՝ նախագահն իր լիազորությունների ժամկետում և դրանից հետո չի կարող հետապնդվել և պատասխանատվության ենթարկվել իր կարգավիճակից բխող գործողությունների համար: Արտակարգ դրության հրամանագիր ստորագրելն աշխարհի ոչ մի երկրի ոչ մի ողջամիտ մարդ չի կարող ասել, որ նախագահի լիազորություններից բխող գործողություն չէ»,-նշեց Օրբելյանը: Այնուհետև նա ասում է, թե ինչու պետք է այս գործը կարճվի՝ դատավարական կոպտագույն խախտումների պատճառով: «Անմեղության կանխավարկածի խախտմամբ հարուցված, ընթացող գործը չի կարող ունենալ արդար դատաքննության ավարտ: Այսօր ունենք դատարանի ակտ, որտեղ ուղղակի նախատեսված է՝ պարոն Քոչարյանի անմեղության կանխավարկածը խախտվել է»,-ընդգծեց Օրբելյանը:

Փաստաբան Հայկ Ալումյանը նշում է՝ «Մարտի 1-ի» գործն այն ձևով, ինչ մինչև հիմա ներկայացվել է հասարակությանը, գրեթե ամբողջությամբ կառուցված է մի շարք միֆերի վրա: ««Մարտի 1-ի» վերաբերյալ մեր հասարակության մեծ մասի պատկերացումները ստեղծվել են այն միֆերի վրա, որոնք 10 տարուց ավելի հրամցվել են հասարակությանը և որի վերաբերյալ, ցավոք, անհրաժեշտ հակափաստարկներ երևի չեն ներկայացվել, որովհետև դրանք այսօր շատերի համար իրականություն են թվում»,-ասաց Ալումյանը:

Այնուհետև նա ներկայացրեց հիմնական միֆերի ցանկը, այն է՝ իբրև թե, 2008 թվականի նախագահական ընտրությունների ժամանակ հաղթել է Լևոն Տեր-Պետրոսյանը: «Սա այն միֆն է, որի վրա էլ կառուցված են մյուս միֆերը: Այնինչ իրականությունը բոլորովին այլ է : Շրջանառության մեջ էր մտել այն միֆը, որ Տեր-Պետրոսյանը հավաքել է 60 տոկոսից ավել ձայն: Ի՞նչն է մեզ վստահություն տալիս հիմա, որ ասենք՝ դա միֆ է: Ընտրությունների արդյունքները բողոքարկվել են ՍԴ-ում, և ՍԴ-ն 2008 թվականի մարտի 8-ի որոշմամբ՝ ԿՀԸ-ի որոշումն ուժի մեջ է թողել։ ՍԴ-ն արձանագրել է, որ ընտրությունների ընթացքում խախտումներ եղել են, սակայն նշել է, որ դրանք իրենցով վերջնական արդյունքի վրա ազդեցություն ունենալ չեն կարող: Հենց դրանից հետո էլ սկսվել է հանրահավաքը, որը արտոնված չի եղել, և իշխանությունը 10 օր որևէ կերպ չի խոչընդոտել հանրահավաքին»,-նշում է փաստաբանը: Նրա խոսքով՝ այս ժամանակ փորձեր են արվել Զինված ուժերին և երկրապահ կամավորականների միությանը իշխանության դեմ հանել, բացի դա, հանրահավաքների ժամանակ Տեր-Պետրոսյանը բազմիցս խոսում է այն ժամանակվա իշխանությունները կազմաքանդելու մասին։ Այնուհետև փաստաբանը ներկայացրեց այն գործողությունները, որոնք տեղի են ունեցել այդ ընթացքում՝ 2008 թվականի մարտի 1-ի առավոտյան և հանրահավաքների ողջ ընթացքում, անդրադարձավ նաև զորքերի տեղակայմանը վերաբերող միֆերին: Նա ընդգծում է՝ կարող է փաստերով ապացուցել իր նշած բոլորը միֆերի ոչ իրական լինելը:

ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի պաշտպաններից Հովհաննես Խուդոյանն ասաց՝ «Մարտի 1»-ի հիմնական խնդիրը տասը զոհերի մահվան, սպանության հանգամանքներն են, որը տասը տարուց ավելի տարբեր ձևերով ներկայացվել է հանրությանը, ընդ որում, ավելի շատ դա իրականացվել է քարոզչական հնարքների տեսքով, և ավելի քիչ եղել են փաստերը:

«Խնդիր է եղել ցույց տալու, որ բոլոր մահացած անձանց մահվան հանգամանքներում մեղավոր է պետությունը, ցույցերը եղել են խաղաղ: Ինձ համար ամենացավալի դեպքը կապիտան Համլետ Թադևոսյանի մահվան հանգամանքներն են: Լավ կոնցեպտ է մշակվել ցույց տալու, թե ինչպես ցուցարարները մեղավոր չեն եղել այդ մահվան մեջ»,-ասաց Խուդոյանը:

Փաստաբանն ընդգծում է՝ խոսվում էր այն մասին, որ Համլետ Թադևոսյանի զրահաբաճկոնը կորել է, սակայն չի ասվում, որ այն գտնվել է, դրա իսկությունը ստուգելու համար անցկացվել են բազմաթիվ փորձաքննություններ: «Ոչ մեկ չի նշում, որ մետաղական բեկորներ են հայտնաբերվել ինչպես նրա մարմնից, այնպես էլ նրա հագուստներից և զրահաբաճկոնից: Չեն ներկայացնում, որ բեկորային վնասվածքներ ստացած տասից ավելի ոստիկանների մարմիններից և հագուստներից նույնպես հանվել են բազմաթիվ բեկորներ»,-հավելեց Խուդոյանը:

Փաստաբան Ալեքսանդր Կոչուբաևը կոնֆերանսի ժամանակ իր խոսքը սկսեց 2018 թվականին վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի արտահայտած մտքով՝ «Մարտի 1-ի» գործն ըստ էության և ամբողջ ծավալով բացահայտված է»: Կոչուբաևի խոսքով՝ սրանով վերջնականապես ազդարարվեց «Մարտի 1-ի» վրա քող նետելու պետական քաղաքականությունը: «Տեղեկատվական դաշտում փորձ է արվում «Մարտի 1»-ի և ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանին մեղսագրվող գործը նույնացնել և «Մարտի 1»-ի բոլոր իրադարձությունները, դրանց հետևանքներն ու արդյունքները վերագրել Քոչարյանին: «Մարտի 1-ի» գործը բազմադրվագ է: Առավել քաղաքական կատեգորիա է, իսկ դրա տակ ենթադրվում են մի քանի քրեական գործեր, որոնցից մեկն ու ոչ էականը սահմանադրական կարգի տապալմանը վերաբերող քրեական գործն է»,-ընդգծեց փաստաբանը:

Երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի գրասենյակի ղեկավար Վիկտոր Սողոմոնյանը նշեց, որ շուրջ երկու տարի է` ինչ իրենք ջանում են հանրությանը ներկայացնել այն իրողությունները, որոնք գոյություն ունեն «Մարտի 1-ի» գործի վերաբերյալ: «Հավատացեք հարցը այն չէ, որ այսօր նախագահն ապօրինի կալանավորված է, և ըստ էության, քաղբանտարկյալ է: Դա, իհարկե, ողբերգական էջ է մեր պատմության մեջ`հաշվի առնելով նախագահի կենսագրությունը, հաշվի առնելով Ռոբերտ Քոչարյանի ով լինելը հայ ժողովրդի պատմության մեջ: Խնդիրն այսօր նրա ապօրինի կալանքը վերացնելու մեջ չէ, խնդիրն այն է, որ պետք է միահամուռ ուժերով հաղթահարենք կեղծիքների այն խայտառակ կծիկը, որ առկա է «Մարտի 1-ի» գործի վերաբերյալ: Առանց այդ կեղծիքների հաղթահարման, ոչ միայն չենք կարողանալու հաջողությամբ շարժվել առաջ, այլ նաև չենք կարողանալու ասել, որ Հայաստանում իրավակարգ կա, որ Հայաստանում հարգվում են փաստերը, այլ ոչ թե բամբասանքները: Մենք չենք կարողանալու նաև պետություն կառուցել»,- նշեց Սողոմոնյանը: