«Խորհր­դում պետք է մեծ տեղ ունե­նան ուսա­նող­նե­րը, գոր­ծա­տու­նե­րը և բու­հե­րի աշ­խա­տա­կից­նե­րը»

Օրերս համալսարանում ԵՊՀ հոգաբարձուների խորհրդի նիստը չկայացավ։ ԵՊՀ ՈւԽ նախագահ Դավիթ Ափոյանն ասել էր՝ երբ խորհրդի ուսանող անդամներով ցանկացել էին գրանցվել նիստին, նկատել էին, որ խորհրդում կառավարության 16 անդամներից 8-ը նիստին ներկա չէ։ 

Սա ուսանողներին դրդել էր բոյկոտել այն։ ԵՊՀ ՈւԽ նախագահն այս իրադարձությունների և «Բարձրագույն կրթության և գիտության մասին» օրենքի շրջանառվող նախագծի միջև որոշակի կապ էր ստեղծել՝ նշելով, որ նախագծով ԵՊՀ հոգաբարձուների խորհրդում ուսանող անդամների թիվը կտրուկ նվազեցվում է, իսկ տեղի չունեցած նիստի պատկերը ցույց է տալիս, թե ինչ վնասներ է կրելու բուհը, եթե նախագծի նշված ձևակերպումները կյանքի կոչվեն։ 

ՀՀ ԳԱԱ գիտակրթական միջազգային կենտրոնի գիտական քարտուղար Ատոմ Մխիթարյանը նշում է՝ հոգաբարձուների խորհուրդը, որը պիտի լինի կառավարման հիմնական մարմինը, պետք է հնարավորինս ներկայացուցչական լինի։ 

«Նշանակում է, որ հոգաբարձուների խորհրդում պետք է մեծ տեղ ունենան շահառուները, իսկ շահառուների առաջին խմբում ընդգրկված են ուսանողները, գործատուները և յուրաքանչյուր համալսարանի աշխատակիցները, ոչ թե պետական կառույցների ներկայացուցիչները։ Սա շատ կարևոր է։ 

Այժմյան նախագծով հոգաբարձուների խորհրդում ներկայացուցիչների կեսը պետք է լինեն լիազոր մարմնի նշանակած մարդիկ, ինչն ընդհանրապես չի համապատասխանում այն գաղափարախոսությանը, որը պետք է դրված լինի այդ օրենքում»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասում է Մխիթարյանը։ 

Հետաքրքրվում ենք՝ իր դիտարկմամբ, որո՞նք են շրջանառվող նախագծում առկա ամենաակներև բացերն ու մտահոգող դրույթները։ «Շրջանառվող նախագծում շատ թերի է ներկայացված գիտությանը վերաբերող հատվածը:

 Ներկայումս գործում են «Բարձրագույն և հետբուհական մասնագիտական կրթության մասին» և «Գիտական ու գիտատեխնիկական գործունեության մասին» օրենքները։ Օրենքի նոր նախագծով այս երկու օրենքները միավորված են, բայց շրջանառվող նախագծում, երևի թե, «Գիտական և գիտատեխնիկական գործունեության մասին» օրենքից ընդամենը տասը տոկոսն է ընդգրկված։ 

Կան շատ չկանոնակարգված հարցեր, որոնք վերաբերում են գիտությանը, Գիտությունների ազգային ակադեմիային, գիտական աստիճաններին, կոչումներին։ Դրանք ընդհանրապես ընդգրկված չեն նոր նախագծում։ 

Իմ կարծիքով, սա ամենամեծ թերությունն է։ Կանոնակարգված չէ և, ըստ էության, բաց է մնացել գիտական երկրորդ աստիճանը, որն անպայման պետք է ներառված լինի։ Ավելին՝ ներկայումս գործում է «Գիտությունների ազգային ակադեմիայի մասին» օրենքը, որն, ըստ էության, չեղյալ է համարվելու։ 

ԳԱԱ-ի մասին մեկ հոդված ընդգրկվել է օրենքի նախագծում։ Սա անթույլատրելի է, որովհետև այն ներառում է գիտության զգալի մասը Հայաստանում, լավ կլիներ, որ այն ընդգրկված լիներ օրենքի շրջանառվող նախագծում։ Մյուս բացթողումը, որի մասին ցանկանում եմ նշել, ժամանակակից հեռավար կրթությունն է բարձրագույն կրթության ոլորտում, որն ընդհանրապես ներկայացված չէ։ 

Եթե առաջին տարբերակում կար հոդված հեռավար կրթության մասին, հրապարակված նախագծում այն բացակայում է։ Աշխարհում 100 միլիոն մարդուց ավելին հեռավար կրթությամբ է բարձրագույն կրթություն ստանում, և դա շատ կարևոր է հատկապես դրսից ուսանողներ ներգրավելու համար, այսինքն՝ մեր կրթությունն արտահանելու համար։

 Ի դեպ, գալիք երկուշաբթի ԱԺ գիտության, կրթության, մշակույթի, սփյուռքի, երիտասարդության և սպորտի հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախաձեռնությամբ տեղի են ունենալու խորհրդարանական լսումներ՝ «Բարձրագույն կրթության և գիտության ոլորտի օրենսդրական բարեփոխումներն ու հիմնախնդիրները» թեմայով: Կարծում եմ, որ նաև այս քննարկումների ընթացքում պետք է այս բացերը լրացվեն»,-նշում է մեր զրուցակիցը։ 

Բարձրագույն կրթության մասին խոսելիս չենք կարող չանդրադառնալ նաև այն հարցին, որ շատ բուհերում երկար ժամանակ է, ինչ ռեկտորների ժամանակավոր պաշտոնակատարներ են։ Ինչո՞ւ չեն նշանակվում ռեկտորներ, և արդյո՞ք սա կարող է որևէ կերպ խոչընդոտել կրթական գործընթացին։ 

«Կարծում եմ՝ ինչպես մյուս բնագավառներում, այստեղ ևս հարմար թեկնածուներ չկան, դրա համար ռեկտորների պաշտոնակատարները դեռ մնում են պաշտոնակատար։ Սա կարող է լինել տրամաբանությանը մոտ բացատրություն։ 

Դրանից կախված, նաև բուհերում որոշ գործընթացներ ճիշտ ուղով չեն ընթանում, որովհետև բոլորը սպասում են, որ վերջնական մեկը կլինի ռեկտոր, և համապատասխան ուղղվածությունը նշմարելի կլինի, բայց, ցավոք, տարբեր բուհերում դեռևս ռեկտորների ժամանակավոր պաշտոնակատարներ են»,-եզրափակում է Ատոմ Մխիթարյանը։

ԼՈՒՍԻՆԵ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ