«Եթե մեր տե­սա­կը չպա­հե­ցինք, կո­րած ենք. պետք է խել­քի գան»

Հայաստանի ժողովրդական արտիստ, պրոֆեսոր Հակոբ Ազիզյանը հինգ տասնամյակից ավելի է, ինչ որպես դերասան աշխատում է Վանաձորի Հովհաննես Աբելյանի անվան դրամատիկական թատրոնում։ 1995-2000 թվականներին եղել է թատրոնի տնօրենն ու գեղարվեստական ղեկավարը, իսկ 2001-2002 թվականներին՝ գլխավոր ռեժիսորը: 

Դերեր է կերտել տարբեր ներկայացումներում, ինչպիսիք են «Պեպոն», «Ամուսինները», «Դիմակահանդեսը», «Քաոսը», «Լիր արքան» և այլն: Շատերն, իհարկե, նրան կհիշեն ֆիլմերում կերտած իր կերպարների՝ «Հեղնար աղբյուրում»՝ Երանոսի, 

«Այս կանաչ կարմիր աշխարհում»՝ Դիլանի շնորհիվ։ Ցանկն այսքանով չի սահմանափակվում։ 

Այժմ էլ դերասանը շարունակում է հանդես գալ թատրոնում։ Հակոբ Ազիզյանը «Փաստի» հետ զրույցում անդրադառնում է մշակութային խնդիրներին, հասարակական խմորումներին և երկրի համար բարդ ժամանակներում մտավորականների խոսքի և գործի կարևորությանը։ 

«Մեր երկիրը թևակոխել է նոր՝ ժողովրդավարության փուլ, բայց խոչընդոտներ կան։ Խառնվել է հնի ու նորի պայքարը։ 

Կարծում եմ՝ պետք է, ի վերջո, խելքի գան, մեր երկիրն իրոք պատկանի ժողովրդին, և ժողովուրդն ապրի արժանավայել և աշխարհին ներկայանա իր համախմբվածությամբ, տոկունությամբ, հզորությամբ, այնպես, ինչպես մի քանի անգամ արել է, զարմացրել բոլորին։ 

Մեր տեսակը պետք է պահպանվի, որովհետև, առանց չափազանցնելու, մոլորակի վրա եզակի ենք ամեն ինչով՝ թե՛ հավատքով, թե՛ աշխատասիրությամբ, թե՛ ընդունակությամբ։ Ճիշտ կլինի, որ մեր կառավարությունը և մնացյալը մտահոգվեն այն մասին, որ մարդիկ իրենց լավ զգան իրենց երկրում, հայրենիքում, ապրեն իրենց արժանիքի համեմատ, չլքեն այս հողը և չգնան ուրիշի տունը շենացնելու։ 

Ես մտահոգ եմ այս իմաստով»,-«Փաստի» հետ զրույցում հասարակական խմորումների մասին այսպես է արտահայտվում Ազիզյանը։ Նա նշում է՝ ներկայումս չի տեսնում, որ առանձնապես կարևորություն են տալիս մշակույթին։ «Մշակույթն այսօր այն հզոր միջոցն է, որը կարող է հասարակությանը և՛ քարոզել, և՛ բավարարել, և՛ ոգևորել, և՛ իր տեսակով մարդ պահել։ Այսօր դրա կարիքը կա։ 

Հասարակությունը պետք է «դառնա» դեպի մշակույթը, համախմբված լինի։ Այսօր ունեմ մտավախություն, որ կորցնում ենք մեր ազգային դիմագիծը։ Դա ինձ համար շատ զայրացնող երևույթ է։ Վերջերս «Գրիգոր Նարեկացի» մոնոներկայացմամբ եմ հանդես եկել թատրոնում։ 

Այնտեղ ամեն ինչ կա մարդու և Աստծո հարաբերության մասին, չպետք է խանգարվեն գոյություն ունեցող չափերը։ Պետք է ամեն մարդ պահպանի դարերով եկած իր ազգային մենթալիտետը, իր արժանիքը, իր տեսակը։ Մեր արժանիքը մեր առանձնահատկության, մեր տեսակի մեջ է, իսկ մեր տեսակը պետք է անաղարտ մնա։ 

Եթե չմնաց, կարող ենք ձուլվել և ոչնչանալ, ինչպես շատ-շատ ազգեր են ձուլվել, հիմա ո՛չ կան, ո՛չ էլ հիշում են նրանց»,- նշում է ՀՀ ժողովրդական արտիստը։ Հասարակական լարվածության, պետության համար դժվար այս ժամանակաշրջանում մշտապես խոսվում է մտավորականների կողմից սթափեցնող խոսքի անհրաժեշտության մասին։ 

«Մտավորականի դերը միևնույն ժամանակ պարզն ու ամենաբարդն է։ Մտավորականներն իրենք պետք է նման դեպքերում շատ ակտիվ լինեն։ Պետությունն էլ իր ուշադրությունը պետք է ավելի շատ դեպի մշակույթն ուղղի, որովհետև դա է միակ միջոցը հասարակության մեջ առկա տարաձայնությունները վերացնելու համար։ 

Պետք է բեմադրություններ արվեն և ֆիլմեր նկարահանվեն մեր ազգային տեսակի վերաբերյալ։ Պետք է միասնական լինենք այնպես, ինչպես բռունցքվեցինք Արցախյան մարտում»,-ընդգծում է մեր զրուցակիցը։ Հատկապես վերջին շրջանում հայհոյանքը, գռեհկաբանությունը, իրար չլսելն ու մեկը մյուսի կարծիքը չհարգելը դարձել է հասարակության լեզվամտածողության անբաժան մասը։ 

Ազիզյանը կարծում է, սակայն, որ այս խնդիրն էլ է հնարավոր լուծել։ «Սոցիալական ցանցերը կարծես բամբասող կանայք լինեն։ Ով ինչ դատողություն ունի, ինչպես մտածում է, գրում է, դա շատերի համար դառնում է զզվելի։ Մի կողմից լավ է, որ ամեն մարդ կարողանում է իրեն դրսևորել, բայց ամեն ինչ չէ, որ պետք է գրել, ասել։ 

Պետք է խորհել, մտածել՝ ինչ ես ասում, ինչի ես ասում, ոչ թե ոտնահարել մեր ազգային կյանքն ու ապրած տեսակը, սա վիրավորական է։ 

Ի վերջո, դա ավելի շատ ինտելեկտի պակաս է։ Շատերը չգիտեն՝ ով ենք մենք, շատերին էլ պետք է, որ հանկարծ մի օր զարթնեն և տեսնեն՝ հեքիաթի մեջ են, ինչ ուզում անում են, բայց այդպես չի լինում։ Մշակույթն այն է, ինչին պետք է առավելություն տանք։ Կրթություն և մշակույթ։ Սա է մարդուն ձևավորում և մարդու տեսակն առանձնացնում։ 

Դժվարանում եմ ասել, թե այս երկու կարևոր ոլորտների կառավարման միավորումը մեկ գերատեսչության մեջ որքանով էր ճիշտ։ Չգիտեմ՝ աշխատատեղերի կրճատման համար էր, թե ինչ, բայց ոլորտները տուժում են։ 

Եթե ընդունում ենք, որ մշակույթն ազգի հավաքական մտածողությունն է, մեր ազգը, պատմությունը ներկայացնողը, նրան պետք է առավել կարևորություն տանք։ Դա մեծ զենք է մեր պետության ձեռքում հասարակությանն ի մի բերելու, նրան գաղափարապես նախապատրաստելու։ 

Մեր ազգը դարեր է ապրել, այսքան կորցրել, մասնատվել, մնացել այս լեռներում։ Մի կողմում էլ մեր Արցախն է, պատերազմի մեջ գտնվող երկիր ենք։ Բնական է՝ մարդիկ իշխանություն են կորցրել, առաջ դիրք ունեին, ամեն ինչի դիմում են վերադառնալու համար, եկողներն էլ ցանկանում են մնալ իշխանության, մի մասն էլ նոր է ցանկանում ասպարեզ գալ։ Ի վերջո, պետք է խելքի գան։ 

Ով նստում է Ազգային ժողովում կամ կառավարություն ձևավորում, պետք է շատ ավելի խորը մտածի ազգը պահելու, այն չկորցնելու մասին։ Եթե մեր տեսակը չպահեցինք, կորած ենք»,-եզրափակում է Հակոբ Ազիզյանը։

ԼՈՒՍԻՆԵ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ