Բա­ցա­ռել գյու­ղատն­տե­սա­կան հո­ղե­րի ան­հիմն փո­խադ­րումն այլ կա­տե­գո­րիա.փո­փո­խու­թյուն­ներ հո­ղա­յին օրենսգր­քում. «Փաստ»

«Փաստ» թերթը գրում է․ 

Էկոնոմիկայի նախարարությունն առաջարկում է փոփոխություններ կատարել հողային օրենսգրքում։ Համապատասխան նախագիծը ներկայացվել է հանրային քննարկման և տեղադրվել իրավական ակտերի նախագծերի հրապարակման միասնական կայքում։ 

Նշվում է, որ նախագծի ընդունման արդյունքում հնարավորություն կստեղծվի բացառել գյուղատնտեսական հողերի անհիմն փոխադրումն այլ կատեգորիա: Հանրային քննարկման հարթակում այն արդեն ունի թե՛ կողմ, թե՛ դեմ ձայներ։ 

Իսկ հիմա այն մասին, թե ինչո՞ւ է էկոնոմիկայի նախարարությունը կարևորում դրա ընդունումը։ 

Ըստ նախագծի հիմնավորման՝ դրա ընդունման անհրաժեշտությունը պայմանավորված է նախարարության որդեգրած քաղաքականությամբ` չմշակվող գյուղատնտեսական նշանակության հողերը շրջանառության մեջ ընդգրկման, հողօգտագործման արդյունավետության բարձրացման և գյուղատնտեսական շրջանառությունից հողերի անհիմն բացառման նպատակով: 

Նշվում է, որ ներկայումս էկոնոմիկայի նախարարությունը բազմաթիվ դիմումներ է ստանում հողերի նպատակային նշանակության փոփոխության հետ կապված, որոնց վերաբերյալ տրամադրելով բացասական կարծիք` ՀՀ հողային օրենսգրքի 36-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված հողերի պահպանության և արդյունավետ օգտագործման, գյուղատնտեսական շրջանառությունից հողերի անհիմն բացառման դրույթներով պայմանավորված, նախարարությունը բախվում է մի շարք խնդիրների։ 

Բացի դա, հաճախ ներկայացվում են պարզաբանումներ, որ հողերը երկար տարիներ չեն մշակվել ու պիտանի չեն գյուղատնտեսական գործունեություն ծավալելու համար, կամ որ էկոնոմիկայի նախարարությունը խոչընդոտում է տնտեսության այլ ճյուղերում ներդրումների ներգրավմանն ու աշխատատեղերի ստեղծմանը և այլն: 

Իսկ խնդրի վերաբերյալ ի՞նչ է ասում հողային գործող օրենսգիրքը։ ՀՀ հողային օրենսգրքի 9-րդ հոդվածի 3-րդ մասով սահմանվում է` «գյուղատնտեսական հողատեսքերը ենթակա են հատուկ պահպանության: Այդ հողերի փոխադրումը ոչ գյուղատնտեսական նշանակության հողերի թույլատրվում է բացառիկ դեպքերում` սույն օրենսգրքի 7-րդ հոդվածով սահմանված կարգով»։ 

Նախագծում հարց է բարձրացվում՝ 7-րդ հոդվածի դրույթները չեն սահմանում այդ բացառիկ դեպքերը կամ այն չափորոշիչները, որոնց առկայության պարագայում բացառիկ դեպքերում կարելի է թույլատրել գյուղատնտեսական նշանակության հողերի նպատակային նշանակության փոփոխությունը: 

Այսպիսով՝ նախագծի ընդունման նպատակը գյուղատնտեսական նշանակության հողերի պահպանության և արդյունավետ օգտագործման, գյուղատնտեսական շրջանառությունից անհիմն բացառման օրենսդրական հենքի ստեղծումն է: 

Դրա ընդունման դեպքում պետական կամ տեղական ինքնակառավարման մարմինների բյուջեներում ծախսերի և եկամուտների էական ավելացումներ կամ նվազեցումներ չեն նախատեսվում: 

Բացի դա, օրենքի նախագծի ընդունումը չի հակասում Հայաստանի՝ միջազգային պայմանագրերով ստանձնած պարտավորություններին: 

Գյուղատնտեսության զարգացման թերևս առաջին ու կարևորագույն նախապայմաններից են վարելահողերի նպատակային օգտագործումը և ոռոգման ցանցի արդիականացումը։ 

Ոլորտի զարգացման մասին խոսելիս փորձագետներն առաջինն այս հարցն են բարձրացնում՝ ինչո՞ւ վարելահողերը չեն մշակվում, և ի՞նչ քայլեր պետք է մշակի պետությունն իրավիճակը շտկելու ուղղությամբ։ 

Դեռ անցած տարի էկոնոմիկայի՝ գյուղատնտեսության հարցերով զբաղվող փոխնախարար Արտակ Քամալ յանը հարցազրույցներից մեկում նշել էր, որ այսօր ունենք 450 000 հեկտար վարելահող, որից մոտավորապես 200 000-ը չի օգտագործվում։ Հարցի վերաբերյալ իրենց մտահոգությունները «Փաստի» հետ զրույցներում պարբերաբար հայտնում են ոլորտի փորձագետները։ 

Օրինակ՝ գյուղատնտեսության նախկին փոխնախարար Գառնիկ Պետրոսյանը մեզ հետ զրույցում նշել էր, որ Հայաստանի վարելահողերի 45 տոկոսը, գուցե ավելին, չի մշակվում, իսկ մնացածն էլ դժվար է ասել, թե ինչ արդյունավետությամբ է օգտագործվում. 

«Սա խնդիր է՝ ինչո՞ւ հողը չի օգտագործվում: Ասում են՝ գյուղացին ծուլացել է: Համաձայն չեմ։ Մեր գյուղացին աշխատասեր է: 

Եթե հնարավորություն ունենա տվյալ տարածքից մի փոքր եկամուտ ստանալ, հողը պարապ չի թողնի»: Ագրարագյուղացիական միավորում ՀԿ-ի նախագահ Հրաչ Բերբերյանը պարբերաբար անդրադառնում է կարտոֆիլի և հացազգիների ցանքատարածությունների նվազեցմանը. 

«Վերջին 5-6 տարում կարտոֆիլի ցանքատարածությունները տարբեր տարածաշրջաններում մինչև 30 տոկոս պակասել են, պակասել են հացազգիների ցանքատարածությունները։ Սրանք մտահոգիչ տվյալներ են, որոնց մասին պաշտոնյաները չեն բարձրաձայնում»։ 

Մանրամասները՝ «Փաստ» թերթի այսօրվա համարում։