«Առողջապահության նախարարության խնդիրն այն է, որ բարդագույն ռեֆորմները փաստաթղթի է վերածում՝ առանց հանրային լսումների»

Վերջին օրերին քննարկումների կիզակետում է հայտնվել առողջապահության նախարարության կողմից հանրային քննարկման ներկայացված՝ առողջության համապարփակ ապահովագրության ներդրմանը վերաբերող նախագիծը։ 

Առողջության ապահովագրության համակարգն ընդունված է ողջ աշխարհում, սակայն մեր քաղաքացիների համար սա ընկալվում է որպես հերթական հարկատեսակ, երբ նրանք ստիպված են լինելու 4-6 տոկոսի միջակայքում առողջության հարկ վճարել իրենց եկամուտներից։ 

Մինչդեռ առողջապահության նախարարության տեսանկյունից՝ այս հայեցակարգի մշակումը պայմանավորված է բժշկական ապահովագրության այնպիսի համակարգի ներդրման անհրաժեշտությամբ, որը կապահովի բժշկական օգնության և սպասարկման անհրաժեշտություն ունեցող յուրաքանչյուր քաղաքացու պատշաճ և ժամանակին ծառայությունների տրամադրումը։ 

Նշվում է, որ ֆինանսական պատճառներով բնակչության շուրջ 20,1%-ը չի դիմում բժշկի, մինչդեռ առողջության համապարփակ ապահովագրության ներդրման դեպքում այս թիվը զգալիորեն կնվազի։ 

Ամիսներ առաջ նման քննարկումների կիզակետում հայտնվեց նաև «Ծխախոտային արտադրատեսակների և դրանց փոխարինիչների օգտագործման հետևանքով առողջությանը հասցվող վնասի նվազեցման և կանխարգելման մասին» օրենքի նախագիծը։ 

Մի առիթով «Իրազեկ և պաշտպանված սպառող» ՀԿ-ի նախագահ Բաբկեն Պիպոյանն այս նախագծի հետ կապված ասել էր՝ նպատակը լավն է, այն, ինչ սահմանվում է, կարևոր է և անհրաժեշտ, սակայն այլ հարց է, թե ինչպե՞ս է սահմանվում։ 

Արդյո՞ք նույն պատկերն ունենք առողջության ապահովագրության նախագծի դեպքում, այսինքն՝ խնդիրը ճիշտ է դրված, սակայն դրա լուծման տարբերակները՝ ոչ այնքան։ Բաբկեն Պիպոյանը նշում է, որ առողջապահության ապահովագրությունը առողջապահության ոլորտի կայացման առաջնային գործիքներից մեկն է։ 

«Եթե առողջապահությունը բաժանենք երկու ուղղությունների՝ այսպես ասած, հիվանդաբուժության և առողջապահության՝ ի դեմս հիվանդությունների կանխարգելման, ապա պետք է նշել, որ հիվանդաբուժության համար ամենաօպտիմալ մեթոդներից մեկը ապահովագրության ինստիտուտի ներդրումն է։ 

Բնականաբար, այդքան առանցքային նշանակություն ունեցող խնդիրը չի կարող լինել այնքան պարզ, որ մարդիկ, պետությունը երկար տարիներ այդ խնդրին մոտ չգան, չկարողանան լուծել։ Ինչո՞ւ, որովհետև համակարգ ներդնելը բարդագույն ռեֆորմ է։ Արդյո՞ք բարդագույն ռեֆորմ կարելի է անել մի քանի հոգով։ Կարծում եմ՝ ոչ։ 

Բարդագույն ռեֆորմները կարող են ստացվել, եթե ունենում են հանրության ստվար զանգվածի աջակցությունը։ 

Արդյո՞ք ռեֆորմը կարող է ունենալ այս դեպքում աջակցություն, այո՛, կարող է, բայց տեսեք, թե ում աջակցությունն է ստանալու՝ չաշխատողի աջակցությունը։ 

Չաշխատողի աջակցություն անպայման կստանա, իսկ աշխատողինը չի ստանա։ Մեկնաբանեմ,թե ինչու։ 

Միջին եկամուտ ունեցող մարդը՝ Հայաստանի վիճակագրական կոմիտեի 2018 թվականի տվյալների հիման վրա, սկսելու է ամսական ավելի շատ վճարում կատարել, քան այն դեպքում, երբ ձեռք կբերեր իր ուզած փաթեթը։ Բնականաբար, այս մարդիկ դեմ են լինելու։ 

Այսինքն՝ արժեք ստեղծող, պետությանը հարկ վճարող մարդկանց աջակցությունը, ում վճարած հարկերով այսօր պետությունը կարողանում է ինտեգրվել, նախագիծը չի ստանա։ 

Սա առաջին հարցն է։ Երկրորդը՝ սա պետք է լիներ հա՞րկ, թե՞ տուրք։ Ծառայություն է՝ պետք է լինի տուրք, հարուստ ես, թե աղքատ։ 

Ծառայությունը չի կարող մեկի համար թանկ լինել, իսկ մյուսի համար՝ էժան։ 

Կարող է թվացյալ էժան լինել, եթե քաղաքացու փոխարեն պետությունն է վճարում, բայց ծառայության արժեքը նույնն է մնում։ 

Օրինակ՝ ուսման վճարների դեպքում ուսանողները նույն ֆակուլտետում նույն գումարն են վճարում, բայց մի դեպքում այդ վճարը կարող է վճարել պետությունը, մի դեպքում՝ ուսանողը, մի դեպքում էլ՝ հովանավորը, բայց գումարի չափը չի տարբերվում, իսկ ապահովագրության դեպքում փաստորեն տարբերվում է հարկի տեսքով։ 

Եվ երրորդ առանցքային հարցը՝ պետակա՞ն, թե՞ մասնավոր ապահովագրություն։ 

Իմ խորին համոզմամբ՝ այս համակարգը պետք է ներդնել մի քանի տարվա ընթացքում, ընդ որում, լիարժեք հնարավորություն տալ մասնավորին ռեալիզացվել»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասում է Պիպոյանը։ Առողջության պարտադիր ապահովագրության մասին խոսելիս նա հետևյալ օրինակն է բերում։ 

«Եթե ունենք գլխացավ, փորձում ենք այս կամ այն միջոցով այն թուլացնել, սակայն, ի վերջո, եթե այն չի անցնում, դիմում ենք դեղորայքի օգնությանը։ 

Դեղորայքը լինում է տարբեր տեսակի՝ քիչ և շատ կողմնակի ազդեցություններով։ 

Ասում եմ, որ ոչ թե գլխացավի դեղ չխմենք, այլ օգտագործենք այն դեղը, որն առավելագույնս քիչ է վնասելու օրգանիզմին, ունենալու է քիչ կողմնակի ազդեցություն»,-նշում է մեր զրուցակիցը։ 

Պիպոյանը համաձայն է, որ նախագիծը բուռն քննարկումների կիզակետում հայտնվեց, քանի որ ստացվում է՝ պետությունն ավելացնում է իր քաղաքացիների սոցիալական բեռը, սակայն, նրա կարծիքով, այստեղ մեկ այլ խնդիր էլ կա։ 

«Պետք է ոչ թե հում նախագիծը բերել և հրամցնել հանրությանը, և արդյունքում բոլորը սկսեն սրերով ընդունել այն, այլ պետք է բերել այնպիսի նախագիծ, որը հասարակության մի շերտի մոտ արդեն փորձաքննություն է անցել, հետո նոր այլ կարծիքներ հավաքագրել։ 

Առողջապահության նախարարության խնդիրն այն է, որ ինքը բարդագույն ռեֆորմներն ի սկզբանե փաստաթղթի է վերածում՝ առանց հանրային լսումների»,-ընդգծում է Բաբկեն Պիպոյանը։

ԼՈՒՍԻՆԵ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ