Երևան, 07.Փետրվար.2026,
00
:
00
ՀՐԱՏԱՊ


Մոխիրից՝ շամպուն. մի հայտնագործության պատմություն

ՀԱՆՐԱՀԱՅՏ ՄՈԼՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Ներկայումս շամպունը մազերի լվացման ամենատարածված միջոցն է: Այն բաղկացած է մի քանի բաղադրիչներից: 

Պատմության մեջ առաջին շամպունը հայտնվել է Անգլիայում 19-րդ դարում: 

Դրա գյուտից առաջ մազերը լվանում էին մոխիրով կամ օճառով, բայց դրանցից հետո մազերի վրա թեթև նստվածք էր մնում: Հարուստ մարդիկ էլ մազերը լվանում էին թանկ յուղերով: Շամպունի պատմությունը սկսել է անգլիացի Քեյսի Հերբերտը:

 Նա խոտաբույսերը խառնել է օճառի փոշու հետ և անվանել այդ խառնուրդը shampoo: Քեյսի Հերբերտը հարուստ մարդ չէր, և նրա մտքով անգամ չի էլ անցել արտոնագրել իր գյուտը: 

Նա իր պատրաստած շամպունը վաճառել է հենց իր տան մոտ գտնվող փողոցում: Արդյունքում շատերին դուր է եկել նրա գաղափարը, և շատ արագ ձեռներեց դեղագործներն ու վարսավիրներն սկսել են օգտագործել այս հեշտ բաղադրատոմսը: 

Փաթեթավորված շամպուններ սկսել են վաճառվել յուրաքանչյուր անկյունում: 

Մի որոշ ժամանակ անց շամպունի մասին իմացել են Գերմանիայում: Այնտեղ նույնպես մազերը լվանում էին մոխիրով և օճառով, բայց նստվածքից ազատվելու համար վերջում մազերը ողողում էին քացախով կամ բենզինով: 

Հենց Գերմանիայում էլ շամպունը նմանվել է ժամանակակից շամպունին: Դա իրականացրել է բեռլինցի դեղագործ Հանս Շվարցկոպֆը:

 Մի օր նրա հաճախորդուհիներից մեկը նրան պատմել է Անգլիայում իր տեսած՝ մազերի լվացման հրաշք միջոցի մասին: 

Շվարցկոպֆը քիմիկոս էր, և նման միջոց ստեղծելը նրա համար դժվար չէր: 

Սկզբում նա հորինում է նույն փոշին, որը հորինել էր անգլիացի Հերբերտը և սկսում վաճառել այն: 

Բայց Հանսը, ի տարբերություն անգլիացու, ավելի խորամանկ էր և ստեղծում է Schwarzkopf ապրանքանիշը՝ իր ազգանունով, որն, ի դեպ, գերմաներենից թարգմանաբար նշանակում է «սև գլուխ», և հայտնվում է նաև համապատասխան սև գլխով պատկերանշանը՝ լոգոտիպը: 

Միևնույն ժամանակ նա արտոնագրում է իր շամպունը: 

Որոշ ժամանակ անց Շվարցկոպֆը ստեղծում է շամպուն արտադրող իր սեփական ընկերությունը: Շամպունի բաղադրությունն անընդհատ փոխվել ու բարելավվել է: 

Նրա մեջ ավելացնում էին տարբեր ծաղիկներ և խոտաբույսեր: Այն ժամանակ եղել է շամպունի հիմնական ութ տեսակ:

 Շամպունի օգտագործումից հետո մազերը դառնում են բուրավետ և ունենում են առողջ տեսք: Հեղուկ շամպունի պատմությունն սկսվել է 1927 թվականին, և այն հորինել է Հանս Շվարցկոպֆի որդին այն ժամանակ, երբ հայրն այլևս կենդանի չէր: 

Ներկայումս կա մազերի խնամքի միջոցների հսկայական տեսականի, և ամեն տարի դրանց քանակն ավելանում է: Շամպունի պատրաստման համար հիմնական հումքը կոկոսի բնական յուղի հատուկ վերամշակմամբ ստացված մակերևութաակտիվ նյութերն են։

 Ներկայումս արտադրվում են հեղուկ, դոնդողանման, քսուքանման շամպուններ։ Հեղուկ շամպունները մակերևութաակտիվ նյութերի ջրասպիրտային լուծույթներ են՝ ճարպայնացնող և այլ օգտակար խառնուկներով։ 

Դոնդողանման և քսուքանման շամպունները պատրաստվում են մակերևութաակտիվ նյութերի հիման վրա ճարպայնացնող և կենսաբանորեն ակտիվ նյութերի (բուսական լուծամզուկներ, վիտամիններ, ամինաթթուներ) խառնուկներով։ 

Բացի դա, կան նորմալ, չոր և ճարպոտ մազերի համար նախատեսված շամպուններ։ 

Հայտնվել են խոնավեցնող, վերականգնող, տոնուսավորող, հակաթեփային և այլ տեսակների շամպուններ, իսկ երեխաների համար թողարկում են հատուկ շամպուններ, որոնք չեն գրգռում աչքերի լորձաթաղանթը։

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Past.am-ը

Ռուսական ուժերը գիշերային հարվածներ են հասցրել Ուկրաինայի էներգետիկ օբյեկտներին Լավ հանդիպում էր, մրցում էին երկու շատ ուժեղ թիմեր․ Սպերցյանը՝ «Զենիթի» հետ խաղի մասին Հումորիստ Նուրլան Սաբուրովին արգելվել է մուտք գործել Ռուսաստան 50 տարով․ ո՞րն է պատճառը «Արարատ 73» ֆիլմի պրեմիերան, կարմիր գորգը, հայտնի հյուրերն ու ԽՍՀՄ ֆուտբոլի պատմական գավաթը ԵԱՀԿ-ն աշխատում է Եվրոպայում պատերազմը կանխելու ուղղությամբ. Սինիրլիօղլու Լիլի Մորտոն երեխայի է սպասում (լուսանկարներ) Իտալիայում տեղի է ունենում ձմեռային Օլիմպիական խաղերի բացման արարողությունը (տեսանյութեր) «Ալ Նասրը» երկրորդ խաղում անընդմեջ հասավ հաղթանակի առանց Ռոնալդուի (տեսանյութ) «Հըզբոլլահի» հետախուզության ղեկավարը հրաժարական է տվել Արցախի թեմի առաջնորդը նամակով դիմել է ԱՄՆ փոխնախագահին Խոշոր ավտովթար՝ Երևանում. Հանրապետության հրապարակում «Honda»-ն բախվել է կայանված «Lexus»-ին, անցել կանաչ գազոնի վրայով, կոտրել հետիոտնի համար նախատեսված լուսակիրն ու ցուցանակը և գլխիվայր շրջվել. կա վիրավոր25-րդ ձմեռային օլիմպիական խաղերի բացման արարողությունը Անմահացած մեր տղաների մայրերի հետ հանդիպումից հետո դառնում ենք ավելի վճռական․ Ավանեսյան Օդի ջերմաստիճանը կբարձրանա 4-6 աստիճանով․ եղանակն՝ առաջիկա օրրերին Զելենսկին ցանկանում է արդյոք խաղաղություն Ռուսաստանի հետ․ ԶԼՄ 2025-ին պետական բյուջեի օգտին բռնագանձվել է շուրջ 21 մլրդ դրամ Ռուսաստանում զգուշացրել են Ուկրաինային՝ բանակցություններից հրաժարվելու հետևանքների մասին Նորավան-Լծեն-Տաթև ավտոճանապարհը կցորդով տրանսպորտային միջոցների համար դժվարանցանելի է՝ անվաշղթաների կիրառմամբ Ազատի զորամասի 15 զինծառայողի մահվան գործով իրեղեն ապացույցներ են տարել դատարան Արթիկում փրկարարները, քրեական ոստիկաններն ու պարեկները փրկել են 24-ամյա աղջկա կյանքը․ օպերատիվ են գործել նաև Արթիկի շտապօգնության բժիշկներըԻնչ անել, եթե ղեկավար պաշտոններ զբաղեցնող անձանցից «WhatsApp»-ով հաղորդագրություն եք ստացել Ուժեղ քամու պատճառով ուղևորատար ինքնաթիռը չի կարողանում վայրէջք կատարել Մալագայի օդանավակայանում (տեսանյութ) Մարտ ամսվա տոնական և ոչ աշխատանքային օրերը Բախվել են «Toyota Rav 4»-ը և «Opel Zafira»-ն․ կան վիրավորներ Ռուբեն Ռուբինյան, մենակ թուրքերենով չի․ Ալիկ ԱլեքսանյանՆԳՆ ոստիկանությունը հորդորում է զերծ մնալ երեխաների հուզական վիճակը խաթարող տեսանյութ հրապարակելուց Եվս մեկ օր տաքսիով տեղափոխեցի մեր հայրենակիցներին, լսեցի բազմաթիվ կարծիքներ ու առաջարկներ. Նարեկ ԿարապետյանԱդրբեջանը բողոք է ներկայացրել հայ գեղասահորդների «Արցախ» ստեղծագործության անվան վերաբերյալ Պակիստանում մզկիթի պայթյունի զոհերի թիվը հասել է 31-ի Ոստիկանների համագործակցված միջոցառումների արդյունքում գողությունը թարմ հետքերով բացահայտվեց Հայտնաբերել են 15-ամյա տղայի դի՝ աջ քունքային հատվածում կրակոցի հետքով Երևանը հերթական կոլապսի շեմին է․ Վահագն ՎարագյանՀայտնի է անգլերենի լրացուցիչ միասնական քննությանը հայտագրման գործընթացի օրն ու ժամը Հետախուզվողների հայտնաբերում՝ համայնքային և քրեական ոստիկանների ձեռնարկած միջոցառումների արդյունքում Արցախցիների բնակապահովման ծրագրից օգտվել է ընդամենը 4404 ընտանիք Վթարային ջրանջատում Վանաձոր քաղաքում Իրավիճակը ՀՀ ավտոճանապարհներին Ոստիկանության պաշտոնատար անձը մեղադրվում է վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ բազմաթիվ կեղծ արձանագրություններ կազմելու մեջ. նրա պաշտոնավարումը կասեցվել է Եղանակը Հայաստանում Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանում ցուցադրված Վիլյամ Սարոյանի նկարներից մի քանիսը կմնան Հայաստանում Կառավարության ֆինանսատնտեսական աշխատանքները հսկում է ինքը' կառավարությունը․ Սրանով ամենինչն պարզ չէ՞․ Արշակ ԿարապետյանԴոլարի փոխարժեքը նվազել է. մի փոքր էժանացել է նաև եվրոն Իրանն արագ վերականգնել է հրթիռային ծրագրի՝ 2025թ․ հարվածներից վնասված մի շարք օբյեկտներ Շնորհավորում եմ Ձեր ծննդյան օրը, պարոն գեներալ. ԶՈւ պահեստազորի գնդապետ Արտյոմ ՍիմոնյանՔադաֆիի որդուն կհուղարկավորեն միայն իր ընտանիքի եւ երկու ցեղերի խորհուրդների ներկայությամբ Ոստիկանության պաշտոնատար անձը մեղադրվում է բազմաթիվ կեղծ արձանագրություններ կազմելու մեջ. ինչ է հայտնի Նարեկ Կարապետյանը ուղիղ եթերում պատասխանում է հարցերինՎճարային տերմինալներ հափշտակած անձի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում. ՔԿ Ստամբուլ–Երևան–Ստամբուլ չվերթեր կլինեն․ հանդիպում «Turkish Airlines»-ի ներկայացուցիչների հետ Ցավոք սրտի մեր հասարակական միտքն ու քաղաքական «էլիտան» անտարբեր կամ գրեթե անտարբեր են Ռուսաստանից եկող քաղաքական և աշխարհաքաղաքական մեսիջների նկատմամբ. Մ. Ավետիսյան