Երևան, 29.Ապրիլ.2025,
00
:
00
1 $ = 0 ֏, 1 = 0 ֏, 1 = 0 ֏
ՀՐԱՏԱՊ


Ի՞նչ գիտեք կարտոֆիլի ֆրիի պատմության և ... օգտակարության մասին

ՀԱՆՐԱՀԱՅՏ ՄՈԼՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Բոլորիս այդքան հայտնի կարտոֆիլի ֆրիի (ֆրաանսերեն pommes de terre-«կարտոֆիլ» և frites-«տապակած») պատրաստվում է պարզ եղանակով. կարտոֆիլի շերտերը տապակվում են մեծ քանակությամբ բուսական կամ կենդանական յուղի մեջ: 

Ըստ բաղադրատոմսի, դրանք պատրաստվում են ֆրիի համար նախատեսված սարքերի՝ ֆրիտյուրնիցաների մեջ, սակայն կարող են պատրաստվել նաև գազօջախի վրա: Կարտոֆիլի ֆրին հանրահայտ ուտեստ ու նաև արագ սննդի տեսակ է, այն շատ է պատրաստվում արագ սննդի գրեթե բոլոր կետերում և համարվում է ամենաշատ սպառվող ուտեստներից մեկը։ 

Միացյալ Նահանգներում կարտոֆիլի ֆրին հայտնի է որպես «կարտոֆիլ ֆրանսիական ձևով» կամ պարզապես ֆրի, Ֆինլանդիայում կոչվում է Ranskalaiset perunat, իսկ Մեծ Բրիտանիայում, Իռլանդիայում և Իսրայելում՝ ուղղակի չիպս: Ֆրին լի նում է փա փուկ կամ խրթխրթան: 

Կարտոֆիլի ֆրիի առաջացման մի քանի վարկածներ կան: Օրինակ ՝ անգլախոս երկրներում այս ուտեստը կոչվում է ֆրի ֆրանսիական ձևով՝ ֆրի կամ «French Fries»: Սակայն այն Ֆրանսիայում չի հորինվել: Համարվում է, որ նման ուտեստ առաջին անգամ պատրաստել են 17-րդ դարի վերջին Բելգիայում: 

Ըստ Բելգիայի բնակիչների, ֆրին կամ, ինչպես իրենք են անվանում այն, «ֆրիտը», հանդիսանում է բելգիական ազգային խոհանոցի ամենասիրելի ուտեստներից մեկը և առաջին անգամ պատրաստվել է Լիեժ քաղաքի մերձակայքում գտնվող Մեյուս հովտում: Այդ հովտի բնակիչները հաճախ էին տեղի գետից բռնած ձկներ տապակում: 

Ընդ որում, այն նախ կտրատում էին շերտերով, ապա մեծ քանակությամբ յուղով տապակում: 

Իսկ ձմռանը, երբ գետը սառչում էր և ձուկ չէր լինում, հովտի բնակիչները ստիպված էին լինում չճաշակել իրենց սիրելի ուտեստը, և այդ ժամանակ բելգիացիների մոտ գաղափար է ծնվում ձկների փոխարեն կարտոֆիլ տապակել: 

Իսկ «ֆրիտ» անունը ծագել է Ֆրիտ անունով տեղացի ձեռներեցի անունից, որը 1861 թվականին առաջին անգամ սկսել է վաճառել յուղի մեջ տապակած կարտոֆիլի կտորներ: Այնուամենայնիվ, որտեղից է ստացվել «կարտոֆիլ ֆրանսիական ձևով» անվանումը: 

Դա տեղի է ունեցել ճակատագրական սխալի պատճառով: 

Բանն այն է, որ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ամերիկացի զինվորներն առաջին անգամ համտեսել են այդ անսովոր ուտեստը իրենց բելգիացի դաշնակիցների շնորհիվ, իսկ այդ զինվորների մեծ մասը ծնունդով Բելգիայի ֆրանսախոս մասից էին, և հենց այդտեղից էլ կարտոֆիլին ավելացել են «ֆրանսիական» բառը, քանի որ ամերիկացիները չէին կարող իմանալ, որ իրենց կարտոֆիլ հյուրասիրում են ընդամենը ֆրանսախոս բելգիացիները: Ֆրի կարտոֆիլի պատմությունը դրանով չի ավարտվում: 

Այն հանրահայտ դառնալու երկրորդ հնարավորությունը ստացել է անցյալ դարի կեսերին՝ երկաթուղու հետ կապված: Գնացքը, որով Փարիզ էր ժամանելու մի կարևոր քաղաքական գործիչ, ուշանում էր, և պաշտոնական ընթրիքը սպասարկող խոհարարները ստիպված են եղել արդեն տապակված կարտոֆիլը երկրորդ անգամ տապակել: Արդյունքում կարտոֆիլը դարձել է ավելի փխրուն և համեղ, պարզվել է, որ կարտոֆիլ պատրաստելու ամենահամեղ ձևը այն ձիթայուղով կրկնակի տապակելն է: 

Ներկայումս կարտոֆիլի ֆրիի մասին խոսելիս պետք չէ խանդավառվել: Բանն այն է, որ կարտոֆիլի ինտենսիվ աճեցման ժամանակ քիմիական հավելումներ (թունաքիմիկատներ և տարբեր խթանիչներ) են օգտագործվում: 

Բացի դա, ֆրի ստանալու համար իրականացվում է կարտոֆիլի նախնական մշակում և սառեցում, ապա տապակում բազմիցս օգտագործված յուղի մեջ: Այս ամենը ոչ միայն բացասաբար է անդրադառնում կարտոֆիլի համային որակների վրա, այլ նաև կարող է վտանգել առողջությունը:

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Past.am-ը

Ի՞նչն էր միավորել Կապանի երիտասարդությանը. «Փաստ»Սենսացիաների պակաս չկա. ի՞նչ են «պատմում» հարկային ցուցանիշները. «Փաստ»Հայ ժողովուրդը չի կարող հանդուրժել ոտնձգությունը ազգային արժեքների դեմ. «Փաստ»Ֆուլ հաուսի հետ կապված օգոստոսին էլի անակնկալ կա. Գարիկ Սեփխանյան (տեսանյութ) Գազ չի լինելու ՀՀ հավաքականի կազմում միշտ ունեցել եմ հանդիպումներում հաղթելու եռանդ, կիրք և ցանկություն․ Մխիթարյան Այսօր շտապօգնության անձնակազմին դանակահարած տղամարդը նախկինում մի քանի անգամ տեղափոխվել է հոգեկան առողջության կենտրոն Լիբանանահայ երիտասարդը՝ դժբախտ պատահարի զոհ Ապրիլի 29-ին և 30-ին հարյուրավոր հասցեներում լույս չի լինելու Հրդեհ՝ Երևանի Տերյան փողոցի բնակելի շենքերից մեկում Ուշագնաց եղավ 3 հոգի, Ռուբեն Եսայանի ինքնազգացողությունը վատացավ. կայացավ «Մարդաuպանը ես եմ» գրքի շնորհանդեսը «Արցախ» կամերային նվագախումբը Նարեկ Հախնազարյանի ղեկավարությամբ հանդես կգա Սերգեյ Խաչատրյանի հետ «Այսօր 2 կոպեկ ավել վաստակելու և դահլիճում հանդիսատես լցնելու համար փորձում են կատարել հանդիսատեսի ցանկությունը». Շուշան Պետրոսյան Հայտնի է, թե երբ կարող է տեղի ունենալ Իրանի և ԱՄՆ-ի միջև բանակցությունների հաջորդ փուլը Օդի ջերմաստիճանը զգալի կբարձրանա Հայերը և հույները նորից ու նորից գտնում են վերածնման ճանապարհը. ՀՀ դեսպան Ոգեկոչման արարողություն Բուխարեստում՝ նվիրված Հայոց ցեղասպանության 110-րդ տարելիցին «Բարսելոնա» Մ-19-ը՝ Պատանեկան Չեմպիոնների լիգայի հաղթող Ռուսաստանի ԶՈՒ-ն զանգվածային անօդաչու թռչող սարքերով հարված են հասցրել Չերկասիի օդանավակայանին (տեսանյութ) Եռապատկվում է անչափահասների էլեկտրական սկուտեր վարելու տուգանքները ՌԴ-ում. որքա՞ն կկազմի գումարը Զինվորական ծառայության սահմանային տարիքը կփոխվի՞․ մանրամասներ Իրանի նավահանգստում տեղի ունեցած պայթյունի հետևանքով զոհերի թիվը հասել է 65-ի ԱՄՆ-ն պատժամիջոցներ է սահմանել հութիներին օգնող ընկերությունների և նավերի նկատմամբ Արցախի հայության էթնիկ զտումը և պատմության ու մշակույթի խեղաթյուրումը Երևանում կառուցվող էլիտար շենքում աշխատակիցը 6-րդ հարկից ընկել է եւ մահացել «Lվացք էր ուզում փռել, պատշգամբը փլվեց». մանրամասներ Շենգավիթի շենքերից մեկում տեղի ունեցած փլուզումից Հրազդան գետն ընկած Ուկրաինայի անչափահաս քաղաքացուն դեռ չեն գտել, որոնողական աշխատանքները շարունակվում են Սուրբ Աթոռին կոչ ենք անում՝ քայլեր ձեռնարկել կալանավորված հայ գերիների ազատ արձակման ուղղությամբ ԵԱ․ Աշիկ Անդրեյանը 5-րդն է Մոսկվայում այսօր «Եդինայա Ռոսիա» կուսակցության նախաձեռնությամբ տեղի ունեցավ «Նացիզմի դեմ տարած հաղթանակի նշանակության մասին. դասեր ՄԱԿ-ի ստեղծումից» միջազգային սիմպոզիումըՄարմնամարզիկներ Արթուր Դավթյանն ու Համլետ Մանուկյանը՝ Աշխարհի բացարձակ գավաթակիրներ Անհնար է առանց հուզվելու նայել․ հարսանիքի ժամանակ Ռոզա Դավթյանի խոսքը՝ մահացած հայրիկին՝ նրա ծննդյան օրը Վրաստանի նախագահ Միխայիլ Կավելաշվիլին ժամանել է Հայաստան Իդրամն ու IDBank-ը՝ Career City Fest-ի մասնակիցԱնդրեի նախկին կինը սկանդալային դեպքերից հետո նոր լուսանկար է հրապարակել Վառ ելույթներ և անսպառ էներգիա․ կայացավ «Ծաղկունք» միջազգային 7-րդ փառատոնը «ՀՀ–ն հաստատական դիրքորոշում ունի հասնելու կայուն խաղաղության մեր տարածաշրջանում». Փաշինյանը՝ Էստոնիայի վարչապետին Արտակարգ դեպք` Երևանում. քաղաքացին ընկել է նոր կառուցվող Ինեկոբանկի ինքնաշեն վերելակի հորը Դանակով զինված քաղաքացին հարձակվել է բուժաշխատողների վրա Քեզանից հետո. Անի Երանյանի խորհրդավոր գրառումը Ատելության խոսքը բավական մեծ տարածում ունի. Քննարկում Անահիտ Մանասյանի նախաձեռնությամբ Արդարադատության նախարարը Եգիպտոսի դեսպանի հետ քննարկել է դատապարտյալների փոխանցմանն առնչվող հարցեր Վթար՝ Երևանում, «Hyundai»-ն բախվել է եզրաքարին, ապա ծառին. Shamshyan Խաղաղության գործընթացը չեզոքացնում է Ադրբեջանը․ Բաքուն մեղադրում է ՀՀ-ին՝ Արցախի ականապատ տարածքների համար Հայտնաբերվել է չհայտարարագրված և մաքսային հսկողությունից թաքցված դեղորայք ՀՀ-ում ԱՄՆ դեսպանատունը զգուշացնում է Արցախցիները կարող են խուսափել անձնագրում «Ադրբեջան» նշումից. ՆԳՆ Գառնու տաճարի բաղնիքի խճանկարը կվերականգնվի. այսօր տրվել է մեկնարկը Սահմանապահ զորքերի զինծառայողին անզգուշությամբ ինքնասպանության հասցնելու հատկանիշներով քրվարույթ է նախաձեռնվել․ ՔԿ Ամերիաբանկը մասնակցեց Career City Fest փառատոնին` ներկայացնելով Ամերիացիներին բնորոշ արժեքները