«Յու­րա­քան­չյու­րը փոր­ձում է առաջ տա­նել իր խմբի շա­հը, իսկ մյուս­ներն ակա­մա հա­կա­ռա­կորդ­ներ են դառ­նում»

Ատելության խոսք, սպառնալիքներ, հայհոյանք. մի իրավիճակ, որը հետզհետե սովորական բնույթ է կրում: Որո՞նք են ստեղծված իրավիճակի արմատները, առողջացման հնարավորություններ կա՞ն: Անդրադառնալով թեմային՝ քաղաքական վերլուծաբան Արծրուն Պեպանյանը հիշում է Հովհաննես Թումանյանի «Դառնացած ժողովուրդ» փոքրածավալ հոդվածը: Ասում է՝ ուշադիր կարդալու դեպքում նշված հարցերի պատասխանները կստանանք:

«Թումանյանն այդ հոդվածում բացատրում է, որ մեր ժողովուրդը բավականին երկար ժամանակ օտարի լծի տակ է գտնվել, իր ինքնասիրությունը վիրավորել են, իրեն նվաստացրել են: Քանի որ ժողովուրդը դարեր շարունակ իր վրդովմունքն արտահայտելու հնարավորություն չի ունեցել, նվաստացումը ներս է գցել, ինչն էլ իր մոտ չարացածություն է առաջացրել: Նշվածը Թումանյանի եզրահանգումն է: Քանի որ Թումանյանից հետո այդ խնդրին ուշադրություն դարձնող չի եղել, չեն մտածել՝ ինչպես ապաքինել ժողովրդին, այդ ներքին չարացածության խնդիրը մեզ հետ բերել ենք, ու այն առկա է նաև այսօր: Իսկ երբ ժողովրդին տանում ենք հեղափոխությունների կամ համաժողովրդական շարժումների, վտանգ կա, որ ժողովրդի հոգու խորքերում առկա չարության «ջինը» կբացվի»,-«Փաստի» հետ զրույցում շեշտում է Ա. Պեպանյանն՝ ընդգծելով, որ ժողովրդին հեղափոխության տանելուց հետո չարության «ջինին» դժվար է լինում կառավարել:

«Մենք պետք է այսքանը հասկանայինք ու ժողովրդին զարգացման տանեինք մեկ այլ ճանապարհով:

Հիմա մարդիկ ոչ թե բանավիճում կամ փաստեր են ներկայացնում, որ իրար համոզեն, այլ մտածում են մյուսին ոչնչացնելու մասին: Ու չեն հանգստանա,մինչև մեկը մեկին չոչնչացնի: Մենք այս խնդիրն էլ ունենք, ու սա նոր երևույթ չէ, անգամ այսպիսի անհաշտության 16-րդ դարի վկայություն կա»,-ասաց նա՝ շեշտելով, որ պետք է շատ ուշադիր լինել, որ իրավիճակն ավելի չսրվի: «Հեղափոխությունից հետո ճիշտ քայլերի միջոցով կարելի էր այնպես անել, որ այդ չարությունը չլիներ, բայց եղավ հակառակը. հեղափոխության առաջնորդները սկսեցին բաժանարար գծեր քաշել, և այդ չարության «ջինը» բացվեց: Իրենք ժողովրդին այլ ճանապարհով տանելու, չարությունը հաղթահարելու հնարավորություն ունեին, բայց, ցավոք, ճամբարավորվեցին, ինչն իրենց քաղաքական կարճատեսության հետևանքն է: Եթե հիմա կանխարգելիչ քայլեր չձեռնարկվեն, իրավիճակն էլ ավելի է ահագնանալու»,ընդգծեց մեր զրուցակիցը:

Իսկ թե որո՞նք են առողջացման տանելու ուղիները, Ա. Պեպանյանը նշեց. «Պետք է մտածենք՝ ի՞նչ անել. նախ՝ հեղափոխականհակահեղափոխականի, սև-սպիտակի լեքսիկոնները պետք է բացառել: Ես վարչապետին հրապարակային խորհուրդ եմ տվել, որ մի օր առանձնանա ու ինքն իրեն ասի՝ կարծես թե ինչ-որ բան այն չէ, ի՞նչ անեմ, ինչից հետո հրավիրի մեր ազգի խելացի մարդկանց, փակ նիստ անի, որի ժամանակ այդ մարդիկ իրեն իրենց խորհուրդները կտան: Եթե այդ ամենը հանենք մեր լեքսիկոնից, ժողովրդի առաջ դնենք այնպիսի նպատակ, որը կհուզի ու կհետաքրքրի բոլորին, այդ դեպքում բոլորը ոչ թե առանձին-առանձին, միմյանց հակադիր զորաջոկատներ կկազմեն, այլ մի բանակի զինվոր կդառնան»:

Քաղաքական վերլուծաբանն առանձնացրեց այն պատճառները, որոնք խանգարում են գնալ վերոնշյալ ճանապարհով

«Գլխավոր պատճառն այն է, որ մենք, որպես ժողովուրդ, պետական մտածողություն չունենք, իսկ դա հետևանք է այն բանի, որ երկար ժամանակ պետություն չենք ունեցել և չգիտենք, թե դա ինչ է: Մենք հասկանում ենք միայն նեղ անձնական, ընտանիքի, տոհմի, թիմի, կուսակցության շահը: Բացի նշվածներից, այլ շահ հայ մարդը չի հասկանում:

Նույնն են նաև բոլոր իշխանությունները: Իրենք իրենց կուսակցության շահից այնկողմ ուրիշ շահ չեն հասկանում: Մենք բոլորս ընդհանուր, ազգային, համապետական շահերը դժվար ենք ըմբռնում:

Յուրաքանչյուրը փորձում է առաջ տանել իր խմբի շահը, իսկ մյուսներն ակամա հակառակորդներ, թշնամիներ են ընկալվում: Իշխանությունն ուղիղ մեկ տարի առաջ ժողովրդի միջից բացասական հատկանիշները հանելու շատ լավ շանս ուներ: Բայց, ըստ իս, նրանք չունեին այն պատկերացումը, թե ինչ բարդ գործընթացի մեջ են: Հիմա էլ չգիտեն: Այսօր իրենք քիչ թե շատ հասկանում են, որ մեկ տարի առաջ երազային պատկերացումներ են ունեցել իրականության մասին, բայց այսօր ևս առողջացման տանող քայլեր չեմ տեսնում: Ավելին՝ տեսնում եմ, որ իրենք ինչ-որ խաղի, ազարտի, կռվի մեջ են»,-ասաց նա՝ օրինակ բերելով բռնցքամարտի կանոնները:

«Ուսանողության տարիներին բռնցքամարտ եմ պարապել: Մարզիչն անընդհատ բացատրում էր այն մարտավարությունը, որով պետք է առաջնորդվեի: Բայց բավական էր մի հարված ստանայի, մոռանում էի մարզիչի ասածների մասին, տրվում էի վրեժի մոլուցքին ու ինձ սխալ պահում: Արդյունքում նոր հարված էի ստանում: Հիմա իշխանություններն այս ռինգի մեջ են մտել. կյանքը մեկ անգամ իրենց հարվածել է՝ նկատում են, որ հեղինակության անկում կա, իրենց մոտ չի ստացվում հաջողություններ գրանցել: Հիմա իրենք արդեն սխալ ճանապարհով են գնում՝ տրվելով հակադրվելու մոլուցքին: Չգիտեմ՝ կհաջողվի՞ արդյոք ընդմիջում վերցնել, ինչպես բռնցքամարտում է, երբ մարզիկն անկյունում նստում ու իր մարզչի հետ խորհրդակցում է ճիշտ մարտավարության շուրջ: Մեծ հաշվով, այն, ինչ հիմա է արվում, ոչ մի լավ տեղ չի տանում:

Իշխանությունը հարված ստացած բռնցքամարտիկի պես թշնամի գտնելուն ու նրան ոչնչացնելու ուղղությունն է ընտրում՝ փոխանակ հետ քաշվելու և հարց տալու, թե ինչո՞ւ այդպես եղավ: Ինչպես բռնցքամարտում, այստեղ ևս ստացած հարվածը արած սխալի հետևանքն է»,նշեց Ա. Պեպանյանը:

ԱՆՆԱ ԲԱԴԱԼՅԱՆ