Երևան, 07.Փետրվար.2026,
00
:
00
ՀՐԱՏԱՊ


Կամա՞ն է Վոլգայի վտակը, թե՞ հակառակը

ՀԱՆՐԱՀԱՅՏ ՄՈԼՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Մենք գիտենք, որ...

Կաման Վոլգա գետի վտակն է և թափվում է Վոլգայի մեջ, իսկ ինքը՝ Վոլգան, թափվում է Կասպից ծովի մեջ:

Իրականում այդպես չէ:

Ինչքան էլ զարմանալի է, բայց հենց Վոլգան է թափվում Կամայի մեջ, իսկ Կաման՝ Կասպից ծով: Դիտարկենք այս ամենը գիտականորեն: Գետ է կոչվում ջրային բնական հոսքը, որպես կանոն քաղցրահամ ջրով, որը հոսում է դեպի օվկիանոս, ծով, լիճ կամ այլ գետ։ Վտակը գետ է, որը թափվում է ուրիշ գետի մեջ։ Ընդ որում, այն վերջինից ավելի կարճ է, ունի քիչ ջրաբերություն, ավելի փոքր ու ցածր ջրահավաք ավազան և հիդրոլոգիական տեսակետից ավելի երիտասարդ է: Սկսենք ջրահավաք ավազաններից: Կամայի ակունքների բարձրությունը ծովի մակերևույթից 335 մետր է, իսկ Վոլգայինը՝ 228 մետր: Այսինքն՝ Կաման սկսվում է բարձրավանդակից, իսկ Վոլգան՝ հարթավայրից: Ջրահավաք ավազանի մակերեսով Վոլգան որոշակիորեն գերազանցում է Կամային՝ 260,9 հազար քկմ՝ 251,7 հազար քկմ-ի դիմաց, բայց այստեղ հաշվի չի առնված այն, որ Կամայի ավազանը լեռնային է, իսկ Վոլգայինը՝ հարթավայրային, իսկ լեռնային տարածքը սովորաբար զգալի մեծացնում է հողի մակերևույթի մակերեսը: Այնուամենայնիվ, այս համարյա հավասար ջրահավաք ավազանի առկայությամբ էլ է Վոլգան զիջում Կամային իր մեջ թափվող վտակ-գետերի թվով՝ համապատասխանաբար 66,5 հազար և 73,7 հազար: Գետերի ջրաբերությամբ ևս Կաման զգալի գերազանցում է Վոլգային. Վոլգան՝ 3100 խմ/վրկ, իսկ Կաման՝ 4300 խմ/վրկ: Նշենք, որ Վոլգան ամառայինաշնանային ժամանակահատվածում, կապված տեղումների քիչ քանակի հետ, զգալի ծանծաղանում է, իսկ Կաման, շնորհիվ Ուրալ յան լեռների սառույցների, ջրառատ է տարվա ցանկացած եղանակին:

Սակայն ռուսների համար շատ ծանր է ընդունել այն, որ Ռուսաստանի «Մայր գետը»՝ Վոլգան, իրականում այլ գետի վտակ է: Չնայած քարտեզին նայելիս կարելի է հանգել այն եզրակացությանը, որ Վոլգան ավելի հեռվից է սկսվում, քան Կաման, բայց իրականում մինչև իրենց միացման տեղը Վոլգան ավելի կարճ է: Ամենակարևոր և որոշիչ գործոնը, թե որն է գետը և որը վտակը, տարիքն է: Այս գետերի տարիքի որոշման առաջին լուրջ հետազոտությունները սկսել են կատարվել միայն 1875 թվականից: Հետազոտությունները պարզել են, որ Կաման ավելի հին է, քան Վոլգան: Սկզբից Վոլգան գոյություն չի ունեցել:

Դեռևս 5 միլիոն տարի առաջ եղել է Կաման, որին հիմա անվանում են Պալեո-Վոլգա, որը, սկիզբ առնելով Ուրալ յան լեռներից, թափվել է անմիջականորեն Կասպից ծով: 3 միլիոն տարի առաջ Կասպից ծովի մակարդակի բարձրացումը բերել է Պալեո-Վոլգայի անհետացման, քանի որ Կասպից ծովը աճել է դեպի հյուսիս: Ավելի ուշ շրջանում՝ սառցային դարաշրջանի վերջում, սառցադաշտերի անհետացմանը զուգընթաց առաջացել է Կամայի ներկա հունը, որը և մնացել է անփոփոխ: Իսկ ահա այդ ժամանակաշրջանում առաջացած Վոլգան ընդհանրապես Կասպից ծով չի հոսել, այն թափվել է Դոն գետ և եղել է նրա վտակը: Հետագայում հիդրոլոգիական պրոցեսների արդյունքում Վոլգան 90 աստիճանով փոխել է իր հունը և սկսել լցվել Կամա գետ: Ներքին Վոլգան (Կամայի և Վոլգայի միաձուլումից ներքև ընկած հատվածը) հիմա էլ, ի տարբերություն Վոլգայի, կարծես թե Կամայի բնական շարունակությունը լինի, քանի որ իր ճանապարհին չունի կտրուկ շրջադարձեր: Նշենք, որ Կամայի՝ գլխավոր գետ լինելու տեսակետն են պաշտպանել նաև միջնադարյան արաբական աշխարհագրագետները, որոնք համարում էին, որ Իթիլը՝ Վոլգան, թափվում է Կամայի մեջ:

Ինչպես տեսնում ենք, գիտական տեսակետից Վոլգան է Կամայի վտակը, բայց պատմականորեն այնպես է ստացվել, որ Վոլգան հանդիսացել է ռուս ժողովրդի կազմավորման և միավորման վայր, և այդ իսկ պատճառով Վոլգայի և Կամայի միավորման հատվածից ներքև էլ այն ներկայումս կոչվում է Վոլգա: Ի դեպ, 1983 թվականին Չեբոքսարի ջրամբարների համակարգի ստեղծումից հետո Վոլգան դադարել է Վոլգոգրադից վեր ընկած հատվածներում լինել գետ և վերածվել է լճերի համակարգի, իսկ Կամայի վրա պատվարները քիչ են և այն, պահպանելով իր հունը, շարունակում է մնալ գետ:

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Past.am-ը

Ֆինլանդիայի ամենամեծ արևային էլեկտրակայանի գործարկումը չի ընթացել ժամանակացույցով«Հույս չունեմ, որ այստեղից կպրծնեմ, երկնքից կրակ է թափվում». Սերյոժա Փանոսյանն անմահացել է սեպտեմբերի 29-ին Հադրութում. «Փաստ»Արդարադատության նախկին փոխնախարար Տրոպինը խեղդվել է լոգարանումԵրբ եկեղեցու դեմ ճնշումը դառնում է միջազգային օրակարգ Երբ Մոսկվայում չեն վստահում Երևանին Նոր միջուկային մրցավազքի վերսկսման վտանգները. «Փաստ»Փեսացուն սրտի կաթված է ստացել իր հարսանիքի ժամանակՄեկնարկել է ձմեռային Օլիմպիական խաղերի բացման արարողությունը (լուսանկարներ) Աղոթք նեղության ժամին Որտե՞ղ է իրականում թաքնված շան գլուխը. «Փաստ»ԵՄ երկրներ ձուկ և ձկնամթերք արտահանելու նպատակով կկատարվեն օրենսդրական փոփոխություններ. «Փաստ»«Փաշինյանի նպատակն իր թիմի և կողմնակիցների հոռետեսությունը փարատելն է». «Փաստ»Ինչպես թույլ չտալ ձայների փոշիացում. «Փաստ»Մրցանակային «եղբայրություն»... հազարավոր զոհերի, զրկանքների ու բռնագաղթի հաշվին. «Փաստ»Ի՞նչ են ցույց տալիս Ռոբերտ Քոչարյանի ասուլիսի դիտումներն ու արձագանքները. «Փաստ»Հիմա ինչի՞ց են «նեղված» քպականները. «Փաստ»Ռուսական ուժերը գիշերային հարվածներ են հասցրել Ուկրաինայի էներգետիկ օբյեկտներին Լավ հանդիպում էր, մրցում էին երկու շատ ուժեղ թիմեր․ Սպերցյանը՝ «Զենիթի» հետ խաղի մասին Հումորիստ Նուրլան Սաբուրովին արգելվել է մուտք գործել Ռուսաստան 50 տարով․ ո՞րն է պատճառը «Արարատ 73» ֆիլմի պրեմիերան, կարմիր գորգը, հայտնի հյուրերն ու ԽՍՀՄ ֆուտբոլի պատմական գավաթը ԵԱՀԿ-ն աշխատում է Եվրոպայում պատերազմը կանխելու ուղղությամբ. Սինիրլիօղլու Լիլի Մորտոն երեխայի է սպասում (լուսանկարներ) Իտալիայում տեղի է ունենում ձմեռային Օլիմպիական խաղերի բացման արարողությունը (տեսանյութեր) «Ալ Նասրը» երկրորդ խաղում անընդմեջ հասավ հաղթանակի առանց Ռոնալդուի (տեսանյութ) «Հըզբոլլահի» հետախուզության ղեկավարը հրաժարական է տվել Արցախի թեմի առաջնորդը նամակով դիմել է ԱՄՆ փոխնախագահին Խոշոր ավտովթար՝ Երևանում. Հանրապետության հրապարակում «Honda»-ն բախվել է կայանված «Lexus»-ին, անցել կանաչ գազոնի վրայով, կոտրել հետիոտնի համար նախատեսված լուսակիրն ու ցուցանակը և գլխիվայր շրջվել. կա վիրավոր25-րդ ձմեռային օլիմպիական խաղերի բացման արարողությունը Անմահացած մեր տղաների մայրերի հետ հանդիպումից հետո դառնում ենք ավելի վճռական․ Ավանեսյան Օդի ջերմաստիճանը կբարձրանա 4-6 աստիճանով․ եղանակն՝ առաջիկա օրրերին Զելենսկին ցանկանում է արդյոք խաղաղություն Ռուսաստանի հետ․ ԶԼՄ 2025-ին պետական բյուջեի օգտին բռնագանձվել է շուրջ 21 մլրդ դրամ Ռուսաստանում զգուշացրել են Ուկրաինային՝ բանակցություններից հրաժարվելու հետևանքների մասին Նորավան-Լծեն-Տաթև ավտոճանապարհը կցորդով տրանսպորտային միջոցների համար դժվարանցանելի է՝ անվաշղթաների կիրառմամբ Ազատի զորամասի 15 զինծառայողի մահվան գործով իրեղեն ապացույցներ են տարել դատարան Արթիկում փրկարարները, քրեական ոստիկաններն ու պարեկները փրկել են 24-ամյա աղջկա կյանքը․ օպերատիվ են գործել նաև Արթիկի շտապօգնության բժիշկներըԻնչ անել, եթե ղեկավար պաշտոններ զբաղեցնող անձանցից «WhatsApp»-ով հաղորդագրություն եք ստացել Ուժեղ քամու պատճառով ուղևորատար ինքնաթիռը չի կարողանում վայրէջք կատարել Մալագայի օդանավակայանում (տեսանյութ) Մարտ ամսվա տոնական և ոչ աշխատանքային օրերը Բախվել են «Toyota Rav 4»-ը և «Opel Zafira»-ն․ կան վիրավորներ Ռուբեն Ռուբինյան, մենակ թուրքերենով չի․ Ալիկ ԱլեքսանյանՆԳՆ ոստիկանությունը հորդորում է զերծ մնալ երեխաների հուզական վիճակը խաթարող տեսանյութ հրապարակելուց Եվս մեկ օր տաքսիով տեղափոխեցի մեր հայրենակիցներին, լսեցի բազմաթիվ կարծիքներ ու առաջարկներ. Նարեկ ԿարապետյանԱդրբեջանը բողոք է ներկայացրել հայ գեղասահորդների «Արցախ» ստեղծագործության անվան վերաբերյալ Պակիստանում մզկիթի պայթյունի զոհերի թիվը հասել է 31-ի Ոստիկանների համագործակցված միջոցառումների արդյունքում գողությունը թարմ հետքերով բացահայտվեց Հայտնաբերել են 15-ամյա տղայի դի՝ աջ քունքային հատվածում կրակոցի հետքով Երևանը հերթական կոլապսի շեմին է․ Վահագն ՎարագյանՀայտնի է անգլերենի լրացուցիչ միասնական քննությանը հայտագրման գործընթացի օրն ու ժամը Հետախուզվողների հայտնաբերում՝ համայնքային և քրեական ոստիկանների ձեռնարկած միջոցառումների արդյունքում