Իրա­նա­գետ. «Կան նաև կար­միր գծեր, որոնք Հա­յաս­տա­նը չպետք է խախ­տի»

Երեկ ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը պաշտոնական այցով մեկնեց Իրանի Իսլամական Հանրապետություն։ Հայաստանում տեղի ունեցած հեղափոխությունից հետո սա առաջին բարձրաստիճան այցն է Իրան։

Խոսելով այցի կարևորության մասին՝ իրանագետ, Միջազգային և անվտանգության հարցերի հայկական ինստիտուտի փորձագետ Արմեն Վարդանյանը մեզ հետ զրույցում ընդգծեց, որ այցի ուղերձը շատ կարևոր է: 

«Այցը դեռ վաղուց պետք է լիներ: Դեռևս նախորդ տարվա օգոստոսին Անվտանգության խորհրդի քարտուղար Արմեն Գրիգորյանը հայտարարեց, որ նախապատրաստվում է Նիկոլ Փաշինյանի այցը Իրան: Այդուհանդերձ, այդ ժամանակ այց չեղավ: Բարեբախտաբար, հիմա է տեղի ունենում, և այդ այցը շատ ճիշտ ժամանակին է. վերջերս Հայստանում տեղի են ունեցել ընտրություններ, Նիկոլ Փաշինյանն առաջիկա հինգ տարիներին լինելու է ՀՀ վարչապետը, և Իրանի հետ նոր որակի հարաբերություններ կառուցելու ճիշտ ժամանակն է: Բացի այդ, Հայաստանում տեղի ունեցած հեղափոխությունից հետո Իրանում որոշակի կասկածներ կային Հայաստանի հեղափոխության բնույթի վերաբերյալ»,-ասաց Ա. Վարդանյանը՝ հավելելով, որ մինչև հիմա էլ որոշ չափով կան այդ կասկածները, և այցը կարևոր է նաև այդ առումով: «Կասկածներ կային, որ հեղափոխությունն Արևմուտքի ձեռքի գործն է, և Հայաստանի նոր իշխանությունը կարող է վատթարացնել հարաբերություններն Իրանի հետ: Իհարկե, մեր իշխանությունները հակառակը ցույց տվեցին, ցույց տվեցին, որ Իրանի հետ բարիդրացիական հարաբերությունները շարունակելու են: Այդուհանդերձ, պաշտոնական այցերն ավելի են ամրապնդում հարաբերությունները, և այս այցի կարիքը շատ էր զգացվում»,-ընդգծեց իրանագետը:

Իսկ թե ի՞նչ սպասել այցից, և արդյոք Իրանի հետ նոր օրակարգի ձևավորման կարիք կա՞, Արմեն Վարդանյանն արձագանքեց.

«Քաղաքական առումով որևէ խնդիր չկա: Նոր օրակարգ առաջադրելու կարիք ևս չկա: Ինչ վերաբերում է տնտեսական հարաբերություններին, ապա նախորդ տարի մոտ 100 միլիոն դոլարով ապրանքաշրջանառությունն ավելացել է, և երկու երկրների ապրանքաշրջանառության ծավալները կազմել են 363 միլիոն դոլար: Բայց, ամեն դեպքում, դա կրկին քիչ է՝ հաշվի առնելով այն քաղաքական հարաբերությունները և այն պոտենցիալը, որոնք կան երկու երկրների միջև: Միգուցե Նիկոլ Փաշինյանը կամ իրանական կողմը նոր ծրագրեր, օրակարգ առաջ քաշեն Իրանի հետ հարաբերությունների համատեքստում, բայց, ամեն դեպքում, պետք է ամեն ինչ անել, որ երկկողմ տնտեսական հարաբերություններն ամրապնդվեն»:

Ինչ վերաբերում է Իրանի նկատմամբ ԱՄՆ քաղաքականությանն ու այդ համատեքստում հայ-իրանական հարաբերություններին, իրանագետը շեշտեց. 

«Մենք գիտենք, որ ԱՄՆ այս վարչակազմը՝ Թրամփի վարչակազմը, պատմության մեջ ամենադաժան պատժամիջոցային և մեկուսացման քաղաքականությունն է վարում Իրանի նկատմամբ: Եվ այն երկրները, որոնք Իրանի հետ ջերմ հարաբերություններ են ունենում, գտնվում են ԱՄՆ իշխանությունների մանրադիտակի տակ: 

Բնականաբար, այդ ամենը ԱՄՆ-ին դուր չի գալիս, և ԱՄՆ-ն ընդհանրապես փորձում է ամեն ինչ անել, որ Իրանը մեկուսացվի ամբողջ աշխարհից: Այս առումով պետք է ընդգծել, որ մեր բախտը բերել է՝ Հայաստանին երկընտրանքի և ընտրության առջև չեն դնում: ԱՄՆ-ն ևս շատ լավ հասկանում է, որ Իրանի հետ հարաբերությունները Հայաստանի անվտանգության համար էկզիստենցիալ բնույթ ունեն»:

Նա ընդգծեց, որ երկու կողմից շրջափակված լինելով՝ Հայաստանին մնում է ջերմ հարաբերություններ ունենալ Իրանի հետ:

«Բնականաբար, կան նաև կարմիր գծեր, որոնք Հայաստանը չպետք է խախտի: Մասնավորապես, Հայաստանը ԱՄՆ-ի պատժամիջոցների տակ գտնվող իրանական ընկերությունների հետ չպետք է գործակցի: Վերջերս՝ մի քանի ամիս առաջ, Հայաստանում գրանցված ավիաընկերություններից մեկը հայտնվեց ամերիկյան պատժամիջոցների ներքո: Այդ ընկերությունը համագործակցում էր իրանական մի ավիաընկերության հետ, որն արդեն իսկ հայտնվել էր ԱՄՆ-ի պատժամիջոցի ներքո: Այնպես որ, կան կարմիր գծեր, որոնք չպետք է խախտենք: Այդ առումով տեսնում ենք, որ մեր իշխանություններն ամեն ինչ անում են, որ այդ կարմիր գծերը չխախտվեն: Իսկ ընդհանուր առմամբ, բարեբախտաբար, ԱՄՆ-ն Հայաստանի իշխանությունների առջև լուրջ պահանջներ չի դնում՝ շատ լավ հասկանալով, թե Հայաստան-Իրան հարաբերություններն ինչ նշանակություն ունեն Հայաստանի համար, հասկանալով նաև, որ ուղղված չէ երրորդ երկրի դեմ»,-եզրափակեց Ա. Վարդանյանը:

 

ԱՆՆԱ ԲԱԴԱԼՅԱՆ