Թեկնածու առաջադրելու անհրաժեշտություն չկա, իսկ խորհրդարանը կշարունակի աշխատել. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը (հեղինակ՝ Արմինե Գրիգորյան) գրում է.

ՀՀ վարչապետի հրաժարականի և ԱԺ–ն արձակելու շուրջ քննարկումները շարունակվում են: Մի մասը փորձում է հասկանալ, թե իրավական տեսանկյունից որ ճանապարհով գնալն է ճիշտ, մի մասն էլ փորձում է անկատար օրենքների տողատակերում ականներ ման գալ, որպեսզի հետագայում հնարավոր չլինի (կամ՝ լինի) ասել, թե գործընթացը խախտումներով է իրականացվել

Այս համատեքստում առաջադրված վարկածներից մեկի համաձայն, վարչապետի հրաժարականից հետո գումարվող ԱԺ առաջին նիստի ժամանակ, այնուամենայնիվ, պետք է առաջադրվի թեկնածու՝ չընտրվելու կանխավարկածով: Մյուս մասն էլ պնդում է, որ իրավունքը պարտականություն չի ենթադրում և կարելի է անգամ վարչապետի թեկնածու չառաջադրել:

Հարցին, ի դեպ, անդրադարձել է նաև ՀՀ վարչապետի պաշտոնակատար Նիկոլ Փաշինյանը՝ նշելով, որ դա զուտ իրավական հարց է, բայց ինքը չի ցանկանում, որ իրավական որևէ նրբերանգ անտեսվի: Վարչապետի պաշտոնակատարը, անդրադառնալով մասնագիտական այս վեճին, նշել էր նաև, որ թեև այն խիստ մասնագիտական է, սակայն վերջում, այնուամենայնիվ, կայացվելու է քաղաքական որոշում, չնայած որ այն քաղաքական ենթատեքստ չունի:

Հարցի մասին պարզաբանում ստանալու համար «Փաստը» զրուցեց իրավաբան, ՀՀ վարչապետի խորհրդական Նիկոլայ Բաղդասարյանի հետ:

– Պարոն Բաղդասարյան, այս հարցի շուրջ թեև իրավաբանների կածիքները բաժանվել են երկու մասի, սակայն, Ձեր կարծիքով, այնուամենայնիվ, պե՞տք է վարչապետի թեկնածու առաջադրել, թե՞ դրա անհրաժեշտությունը չկա:

– ՀՀ Սահմանադրության համաձայն, հնարավորություն է տրվում երկու անգամ վարչապետ ընտրել: Առաջին նիստի ժամանակ վարչապետ չառաջադրվելու դեպքում հնարավորություն է տրվում ԱԺ–ի 1/3–ի կողմից վարչապետ առաջադրել: Այսինքն, ԱԺ տարբեր խմբակցություններ կոնսենսուսի գալով՝ իրավունք ունեն վարչապետի նոր թեկնածու առաջադրել: Պայմանական իրավիճակներ ներկայացնեմ, որպեսզի ասվածն ավելի ընկալելի լինի: Առաջին իրավիճակի դեպքում՝ առաջին փուլում կուսակցություններից որևէ մեկի կողմից վարչապետ չի առաջադրվում, քանի որ նա ձայներ չի կարող ստանալ: Երկրորդ իրավիճակ՝ խմբակցություններից որևէ մեկի կողմից վարչապետի թեկնածու է առաջադրվում, բայց ԱԺ նիստն անցկացնելու քվորում չի լինում, երրորդ տարբերակը, որ քվորում լինում է, բայց առաջադրված վարչապետի թեկնածուն բավարար ձայներ չի ստանում: Այս երեք սցենարների պարագայում երկրորդ փուլ է հայտարարվում: Եթե երկրորդ անգամ պատգամավորների 1/3–ի կողմից վարչապետի թեկնածու չի առաջադրվում, կամ առաջադրվում է, բայց անհրաժեշտ ձայն չի հավաքում, այդ դեպքում Ազգային ժողովն արձակվում է, որպեսզի այդ պրոցեսն անվերջ չշարունակվի: Սահմանադրության մեջ ամրագրված նորմը թվարկածս հնարավորություններն է տալիս, բայց չի սահմանում, որ անվերջ պետք է վարչապետի թեկնածու առաջադրվի: Օրենքը ձևակեպվել է այսպես՝ խմբակցություններն իրավունքն ունեն առաջադրելու, բայց իրավունքը պարտականություն չէ: Անտրամաբանական կլիներ նաև, որ օրենքը մեկնաբանվեր այնպես, որ բոլոր կուսակցությունները պարտավոր են թեկնածու առաջադրել: Այդ դեպքում արդեն կստացվեր այնպես, որ քվեարկությունը նույնպես անտրամաբանական քայլ կդառնար: Օրինակ, Սերժ Սարգսյանի ընտրվելու ժամանակ «Ել ք» խմբակցությունը թեկնածու չէր առաջադրել և դա Սահմանադրության խախտում չէր: Այսինքն, որևէ մեկը չի կարող պարտավորեցնել, որ խմբակցությունները թեկնածու առաջադրեն: Մյուս կողմից՝ եթե խմբակցությունները թեկնածու չեն առաջադրում, դա ամենևին չի նշանակում, որ այդ պրոցեսը պետք է անվերջ շարունակվի: Բացի այդ, եթե մինչև քվեարկության օրը որևէ թեկնածու չի առաջադրվում, ապա քվեարկության օրը այն տեղի չի ունենում, և եթե երկրորդ փուլի ժամանակ նույնպես թեկնածու չի առաջադրվում, ապա երկրորդ փուլից սկսած 6 օր հետո ժամը 00:00–ից ԱԺ–ն օրենքի ուժով համարվում է լուծարված: 

– Իսկ դրանից հետո ԱԺ–ն արձակված համարելու մասին որոշումը վավերացվո՞ւմ է որևէ մարմնի կողմից, և եթե այո, ապա ի՞նչ կարգով:

ԱԺ արձակումը որևէ մեկի կողմից չի վավերացվում, քանի որ այն օրենքի ուժով համարվում է արձակված: Դրանից հետո կառավարության ժամանակավոր պաշտոնակատարները ձեռնամուխ են լինում կազմակերպել արտահերթ ընտրություններ: Կառավարությունը հայտարարում է ժամանակացույց, որից հետո սկսվում է արտահերթ ընտրություններ կազմակերպելու գործընթացը: 

– Պարոն Բաղդասարյան, իսկ ԱԺ–ն արձակվելուց հետո մինչև նոր խորհրդարանի ձևավորումը արդյո՞ք նույնպես շարունակում է աշխատել: 

– ԱԺ–ի արձակվելուց հետո բոլոր պատգամավորները շարունակում են պահպանել իրենց լիազորությունները մինչև ԱԺ նորընտիր պատգամավորների լիազորությունների ստանձնումը: Այսինքն, ինչպես գործադիր, այնպես էլ օրենսդիր մարմնի գործունեության ընդմիջում չի լինում: Եվ ինչպես կառավարության անդամներն են շարունակում մնալ որպես պաշտոնակատարներ, այնպես էլ ԱԺ–ն շարունակում է աշխատել, մինչև նոր խորհրդարանի ձևավորումը: Սա սահմանադրական նորմ է, որը նախատեսված է գրեթե բոլոր երկրների Սահմանադրություններում: Այսինքն, նախորդ ինստիտուտը շարունակում է աշխատել, մինչև նոր ինստիտուտների ձևավորվելը: 

–ԱԺ–ն արձակելուց հետո մինչև նոր ԱԺ–ի ձևավորումը, եթե պատգամավորները, կառավարության անդամները շարունակում են պահպանել իրենց լիազորությունները, ապա իրավունք ունե՞ն արդյոք ԱԺ նիստ գումարել, օրենք ընդունել, թե՞ ոչ:

–Այդ ժամանակահատվածում այդ ինստիտուտները լիարժեքորեն կարող են իրենց լիազորություններն իրականացնել, բայց քաղաքական և տրամաբանական տեսանկյունից դժվար է պատկերացնել, որ այդ ընթացքում կարող են նիստեր գումարվել, քանի որ այդ ժամանակահատվածը համընկնում է նոր ընտրությունների քարոզարշավի հետ: Անշուշտ, լինում են հրատապ դեպքեր, երբ հարկ է լինում որոշում ընդունել, սակայն նախորդ բոլոր դեպքերն էլ վկայում են այն մասին, որ ընտրություններից առաջ մոտ 1,5 ամսվա ընթացքում ԱԺ–ն հերթական նիստեր չի գումարել: Ընդամենը գումարվել են արտահերթ նիստեր՝ անհետաձգելի օրենքներ քննարկելու համար: