Երևան, 15.Ապրիլ.2026,
00
:
00
ՀՐԱՏԱՊ


Ինչից է սկսվում «պետության ձախողումը»

ԲԼՈԳ

Ալեն Ղեվոնդյանը Ֆեյսբուքյան իր էջում գրում է.

Պատմաքաղաքական պրակտիկայում «պետության ձախողումը (ինչ-որ իմաստով «failure state») սկսվում է, երբ քաղաքական էլիտայի տարբեր շերտերը տևական ժամանակ սկսում են հասարակությունից կտրված իրականությամբ ապրել: Հասարակությունն իր հերթին նման պայմաններում աչքի չի ընկնում գործուն քաղաքական վարքով և նպատակային նախաձեռնողականությամբ: Մի տեսակ իրավիճակ է ձևավորվում, երբ պետությունն «իր համար է ապրում»՝ հասարկությունն՝ «իր»: Սա սովորաբար միօրյա վարք չէ, այլ շարունակական գործընթաց:

Նման իրավիճակը օրինաչափորեն հանգեցնում է լեգիտիմության ճգնաժամի՝ դրանից բխող իրավիճակներով՝ ներքին անկայությունության սեգմենտար/համընդհանուր աճ, սեփականության վերաբաշխման խմբային բախումներ, քաղաքացիական անհնազանդություն (կամ քաղաքական աբսենտեիզմ) ընդհուպ մինչև ներքին պատերազմներ: Միաժամանակ, երբ պետությունն անցնում է այն սահմանգիծը, երբ սուվերեն կարգավիճակով այլևս ունակ չէ գոյատևել, ապա կամ կազմալուծվում է, կամ դառնում մեկ՝ առավել մեծ պետական միավորի բաղադրիչ: Իհարկե լինում են նաև ավելի «դրամատիկ» ու «տրագիկ» սցենարներ ևս: Վերոնշյալները թերևս պատմաքաղաքագիտական օրինաչափություն են, որոնք բավական հաճախ բնորոշ են անցումներում խճճված կամ լճացած պետություն-հասարակություններին:

Պետության ձախողումը զուտ նրա անկախության և սուվերենության կորուստը չէ: Դա ավելի շուտ այն իրողության արձանագրումն է, որ այս կամ այն ազգը, նրա քաղաքական ակտիվն ունակ չէ պատմաքաղաքական զարգացման կոնկրետ փուլում ինչ-որ օբյեկտիվ, իսկ ավելի հաճախ սուբյեկտիվ հանգամանքներից ելնելով, օժտված լինելով լիազորություններով և ստանձնելով պատասխանավտություն որոշակի տարածքի վրա կենսագործող բնակչության համար, ընդունված օրենքների ու իրավունքի ներքո իրականացնել անվտանգ ու զարգացման հեռանկարով կառավարում: Դա ավելի շուտ կառավարման ճգնաժամնի դրսևորում է, որը կարող է հանգեցնել պետության կորստին:

Մրգաշենում կատարված սպանության մեղադրանքով ձերբակալված եղբայրները կալանավորվել են. ՔԿ Հայտնի են Ծանրամարտի երիտասարդների աշխարհի առաջնության Հայաստանի հավաքականների կազմերը Ապրիլի 16-ին և 17-ին գազ չի լինելու Օդի ջերմաստիճանը կբարձրանա․ եղանակն՝ առաջիկա օրերին Հնարավոր է, որ Հայաստանի և Ուզբեկստանի միջև ուղիղ չվերթներ սկսվեն Արթուր Դավթյանի ցատկը կարող է դառնալ աշխարհի ամենաբարդը․ Հակոբ Սերոբյան ԱՄՆ-Իրան բանակցությունների երկրորդ փուլը կարող է տեղի ունենալ հաջորդ շաբաթվա վերջին ՆԱՏՕ-ն 2026 թվականին Ուկրաինային կտրամադրի 60 միլիարդ դոլարի ռшզմական օգնություն՝ ԵՄ-ի կողմից տրամադրվող 90 միլիարդ եվրոյի վարկից բացի․ Ռյուտե ՔՊ-ականները Ստամբուլում Կանադայի պատվիրակության ղեկավարին ներկայացրել են ԹՐԻՓՓ նախագիծը Վալոդյա Գրիգորյանի uպանության գործով մեղադրյալները կմնան կալանքի տակ Ջուր հավաքեք. ջուր չի լինելու Ի՞նչ կապ ունես դու ընդհանրապես սպորտի հետ Արայիկ Հարությունյան, ի՞նչ մարզական հետագիծ ունես․ Իվետա Տոնոյան Երևան-Սևան-Իջևան ավտոճանապարհին բախվել են Երևան-Դիլիջան-Իջևան երթուղին սպասարկող «ГАЗель»-ը և «Москвич»-ը․ կան վիրավորներ Թուրքիայում ոստիկանապետի որդին հոր ավտոմատ հրազենով դպրոցում ահաբեկչություն է կազմակերպել Լիբանանում Իսրայելի հարձակումներից զոհերի թիվը հասել է 2167-ի Պակիստանի բանակի հրամանատարը ժամանել է Թեհրան․ նրան դիմավորել է Արաղչին Ռուսաստանը փոխհատուցում կվճարի Ադրբեջանին AZAL-ի ուղևորատար ինքնաթիռի կործանման համար Մայիսի 3-ից 5-ը ՀՀ օդային տարածքում արգելվում է ընդհանուր նշանակության ավիացիայի, այդ թվում քաղաքացիական անօդաչու օդանավերի ցանկացած բնույթի թռիչքների իրականացումը Կապիկի ծաղկի բռնկում Պակիստանում․ կա 9 զոհ Արտաշավանում բախվել են «Mercedes»-ը և «BMW»-ն․ վերջինն էլ բախվել քարերին և կողաշրջված հայտնվել դաշտում․ կա 6 վիրավոր Թրամփը խոստովանություն է արել Ավտովթար՝ Կոտայքի մարզում․ բախվել են «Opel»-ը և «Lixiang»-ը, վերջինն էլ բախվել է ծառին Լրատվամիջոցները հայտնում են Լիբանանում հնարավոր հրադադարի մասին Ցրտահարության վտանգ. առաջիկա գիշերը ՀՀ մի շարք շրջաններում սպասվում է ջերմաստիճանի անկում ՀԱՊԿ-ում հատուկ ուշադրություն են դարձրել Մերձավոր Արևելքում և Աֆղանստանում իրավիճակի զարգացմանը Թուրքիայի դպրոցներից մեկում կան զոհեր Բուբնովը ցածր է գնահատել Սպերցյանի խաղը Այս կառավարությունը ոչ պրոֆեսիոնալ է, ոչ էլ կոմպետենտ․ Ավետիք ՉալաբյանՀնարավոր է՝ Ռուսաստանը բարձրացնի գազի գինը․ Արմեն Մանվելյան«Իրենց դրամապանակի վրա են զգալու հետևանքները»․ ՌԴ-ից հնչած հայտարարությունների հետքերով Արշակ Կարապետյանի ուղերձը` եզդիական համայնքի Մալակի Տաուսե տոնինԲրյուսելից Մոսկվա. արտաքին հավասարակշռության խախտման գինըՍպասվում են ճակատագրական ընտրություններ. հող տալով, ազգը չի կարա լավ ապրի. Արշակ ԿարապետյանՄեղրին հռչակվել է ԱՊՀ մշակութային մայրաքաղաք ՀՀ օդային տարածքը մայիսի 3-5-ը փակ կլինի անօդաչուների և ընդհանուր ավիացիայի համար Լարսը բացվել է բոլոր տեսակի տրանսպորտային միջոցների համար Ինչպիսին է մթնոլորտային օդի որակը Երևանում Կոտայքում Ford Transit-ը բախվել է բեռնատարին Ադրբեջանական կողմը շարունակում է վտանգավոր ու պատմական հենքից զուրկ զավթողական ծրագիրը․ ադրբեջանագետ«Հայ վիրտուոզներ» ծրագրի կրթաթոշակառուների և «Ծնվել եմ Արցախում» ծրագրի մասնակիցները հանդիպեցին աշխարհահռչակ դաշնակահար Լանգ Լանգի հետ Իշխանությունները տապալել են կառավարումը թե՛ Հայաստանի մայրաքաղաքում, թե՛ ամբողջ հանրապետությունում. Էդմոն ՄարուքյանԱրդա՞ր է, որ նախարարներին 7-ական միլիոն պարգևավճար են տալիս, իսկ թոշակները բարձրացնում են 10000-ով. Հարցում Փաշինյանն ու Միրզոյանը չեն մեկնելու Անթալիա Սամվել Կարապետյանի 5 տնտեսական քայլերը. հարցում Վանաձորում ՔՊ-ն միտումնավոր մերժում է Հայկ Սարգսյանի բոլոր նախագծերը Փնտրում են անհետ կորած 3-ամյա աղջկանԽաղաղությունից ավելի մեծ խաղադրույքներ կան. ի՞նչ կնշանակի Իրանի սահմանին «ամերիկյան հետքը» Հայաստանի համար Զենքն անիմաստ է, եթե կա նահանջելու և հանձնելու քաղաքականություն․ Հրայր ԿամենդատյանՏԵՍԱՆՅՈւԹ․ Հյուսիս- Հարավի ճանապարհի պերճանքն ու թշվառությունը՝ 18 տարի. Ռուզաննա Ստեփանյան Կարճաժամկետ գերակա նպատակ ենք հետապնդել՝ Հայաստանի զարգացման թիվ մեկ խոչընդոտին հունիսի 7-ին հեռացնելը. Նաիրի Սարգսյան