Վահան Արծրունին՝ մոլի ռեժիմական մտավորականների, վերագնահատումների և օրենքի գերակայության մասին. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Երգիչ, երգահան Վահան Արծրունին «Փաստ»–ի հետ խոսել է նոր իշխանությունարվեստագետ կապի, մշակույթի նոր նախարարի ու հասարակական գործիչների, արվեստագետների նախաձեռնությանը, որը վերածվել է ֆլեշմոբի:

Չմիջնորդավորված կապ պետք է լինի

Մտավորական–իշխանության միջև ուղղակի կապ պետք է լինի: Այսինքն՝ չմիջնորդավորված կապ: Ես ապագայում հենց այդ ֆորմատի մեջ էլ պատկերացնում եմ հարաբերությունները: Հարաբերություններ, որոնք միջնորդավորված չեն լինի ո՛չ նախարարության սեգմենտով, ո՛չ էլ մնացած բյուրոկրատական և ադմինիստրատիվ կառույցների պարույրներով և սրամիտ հորինվածքներով: Ուղղակի կապ և մաքսիմալ պարզություն և թափանցիկություն:

Մտավորականություն հասկացության շուրջ բացասական երանգները

Մտավորականության մի շերտ կար՝ շատ հայտնի ու ոչ այդքան հայտնի մարդիկ, ովքեր իրենց գոյությունն արվեստի ու մշակույթի մեջ առանց իշխանություններին հնարավորինս մոտ լինելու չէին պատկերացնում: Նրանք այդ գոյության համար ցուցաբերում էին իրենց լոյալությունն իշխանությունների նկատմամբ: Վերջին տարիների ընթացքում հասարակությունը ցույց տվեց իր բացասական դիրքորոշումը մտավորական հասկացության շուրջ: Այդ բացասական ընկալումը պայմանավորված է հենց այդ՝ ոչ այնքան մեծ, բայց երևացող գործիչների «օգնությամբ»: Իրավիճակը շատ հեշտ է շտկել, որովհետև մտավորականությունը, որպես խավ, իր բնույթով ծառայում է հանրությանը և հասարակությանը: Մենք կտեսնենք, որ այդ որակները և այդ արժեհամակարգի կրիչներն ինչպես են ի հայտ գալու, և ինչպես է փոխվելու հանրության վերաբերմունքը՝ դեպի միանշանակ գնահատականը մտավորականության հանդեպ: Մենք հարգում ենք ուսուցչին, բժշկին, արվեստագետին: Մենք պետք է վերադարձնենք այդ համակրանքը, պատկառանքն ու հպարտությունը, որպեսզի մտավորականությունն էլ, որպես խավ, իր հիմնարար բովանդակությամբ լցվի: 

Վերագնահատում են անցած տարիների սխալները

տարիների սխալները Պետք է տարբերակել երևույթները: Կան մտավորականներ, որոնք ներքին մղումով են սլանում դեպի իշխանության: Բայց խեղաթյուրված արժեհամակարգի տեր մարդիկ առկա են ոչ միայն մտավորականության շերտի մեջ, այլև մյուս ոլորտներում: Տարանջատել ու ասել, գիտեք՝ մտավորականության այս մասը ռեժիմին մոտ էր, հիմա փորձում են քամելեոնի պես փոխել գույնը և կատարել իրենց հեղափոխական քայլը, մի քիչ սխալ կլինի, որովհետև մարդիկ ինքնադրսևորվում են ժամանակի ընթացքում: Մենք տեսնում ենք մոլի ռեժիմական մտավորա­կաններ, որոնք մինչ օրս չեն դադարում հավատարիմ լինել թե՛ նախկին ռեժիմին և թե՛ նրա որոշ պերսոնաժներին: Բայց մենք տեսնում ենք մտավորականների մի հսկայական շերտ, որը վերագնահատում է անցած տարիների սխալները և ճիշտ կերպ ինքնադրսևորվում նոր պատմական իրավիճակում: Սա առողջ ու ողջունելի երևույթ է:

Արվեստագետների համար օրենք է պետք

Առաջին խնդիրը արվեստագետ, ստեղծագործող անձ ու պետություն հարաբերություններն օրենքի դաշտ բերելն է: Պետք է ընդունվի օրենք, որը կհամակարգի այդ հարաբերությունները: Օրենքը պետք է նկարագրի ստեղծագործողի քաղաքացիական կարգավիճակն իր բոլոր առավելություններով և բոլոր պարտականություններով: Օրինակ՝ նման կարգավորում կա լրագրության բնագավառում: Դուք պաշտպանված եք «Զանգվածային լրատվության մասին» ՀՀ օրենքով, որտեղ նկարագրված են նաև ձեր իրավունքներն ու պարտականությունները, ինչպես նաև՝ պետության երաշխիքները: Նման օրենք պետք է ընդունվի նաև արվեստի ու մշակույթի դաշտում գործող ստեղծագործողների համար, որի առանցքում պետք է լինի ստեղծագործող անձը: Երկրորդ առաջնահերթ խնդիրը հետևյալն է. շատ կարևոր է հասկանալ, թե մշակութային գլոբալ պրոցեսի մեջ ինչ հսկայական նշանակություն ունի երկրում ազատ արվեստագետների ֆունկցիան: Այդ արվեստագետների համար ստեղծել առավել բարենպաստ հնարավորություններ թե՛ զարգացման և թե՛ ստեղծագործությունների և իր արվեստը ներկայացնելու համար: 

Աջակցության ֆլեշմոբն ու կառավարության արձագանքը

Նախարարի հետ հանդիպում եմ ունեցել: Իմ տպավորությունները շատ դրական են: Երևի տեղյակ եք, որ հազարավոր մտավորականներ և արվեստագետներ, նրանց թվում՝ նաև ես, Facebook սոցիալական ցանցում երաշխավորել ենք, որ «պատրաստ ենք 100 օր մասնագիտական բոլոր կարողությունները հասարակական կարգով ի սպաս դնել կառավարությանը՝ հանուն ՀՀ–ի»: Կառավարությունից արձագանք արդեն կա: Վարչապետի հետ հանդիպման առաջարկ է եղել, որը տեղի կունենա այսօր՝ «Արամ Խաչատրյան» համերգասրահում: Առհասարակ, մենք այս պրոցեսները պետք է դիտարկենք դինամիկ զարգացման ընթացքի մեջ: Եվ, անկեղծ ասած, այդ հարաբերությունների դինամիկան, թափանցիկությունն ու ազնվությունը ինձ շատ է գոհացնում: