Ադրբեջանի փայլուն տնտեսության ոդիսականը

Նարեկ Սարգսյանը Ֆեյսբուքյան իր էջում գրում է.

Բազմիցս ականատես ենք լինում նրան, որ մեր հարևան Ադրբեջանի նախագահը, խոսելով իր երկրի տնտեսության մասին, ներկայացնում է, որ իրենց մոտ ամեն ինչ փայլուն է, սակայն դա այդքան էլ այդպես չէ: Ճիշտ է՝ նախորդ տարվա 3-րդ եռամսյակի համեմատ տնտեսությունը գրանցել է 3,7% աճ, սակայն այլ ցուցանիշների առումով լուրջ հետընթաց է գրանցվել: Նախ և առաջ վիճակը մխիթարական չէ արտահանման ոլորտում: Այս երկրի Պետական մաքսային կոմիտեի տվյալների համաձայն՝ հունվար-սեպտեմբեր ամիսների կտրվածքով արտաքին առևտրաշրջանառության ծավալները նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ կրճատվել են 35,7%-ով, ընդ որում, արտահանումը նվազել է 50,5%-ով:

Ինչ վերաբերվում է ներմուծմանը, ապա այն աճել է ընդամենը 0,87%-ով, ընդ որում ներմուծման աճի տեմպերը նույնպես նվազում են վերջին ամիսների ընթացքում՝ այսպես, հունվար-օգոստոսին ներմուծման աճը կազմել է 5,09%, սա խոսում է բնակչության եկամուտների նվազման մասին: Սեպտեմբեր ամսին առևտրական սալդոն եղել է բացասական և կազմել է 93 մլն դոլար: Վերջին 10 տարիների ընթացում բացասական սալդո 3 անգամ է եղել, երեքն էլ այս տարվա ընթացքում: Հասկանալի է, որ Ադրբեջանի արտահանման ծավալների գրեթե կրկնակի նվազումը պայմանավորված է եղել հում նավթի և նավթամթերքների արտահանման կրճատմամբ:

Հարկ է նշել, որ դեռևս Ադրբեջանի արտահանման կառուցվածքում նավթի մասնաբաժինը կազմում է մոտ 78,1%: Նվազել է ոչ միայն նավթի, նավթամթերքների և բնական գազի, այլ նաև այլ ապրանքների՝ թեյի, ալկոհոլային խմիչքների, սև մետալուրգիայի արտադրանքների, կաշվի արտահանումը: Նույնիսկ մանաթի դևալվացիան չբերեց դրական արդյունքների, և ոչ նավթային սեկտորի արտահանման ծավալներն այս ընթացքում աճ չեն գրանցել: Նավթային պետական հիմնադրամի եկամուտները նվազել են 2,5 անգամ, և վերջինիցս փոխանցումների կրճատման և հարկային ու մաքսային եկամուտների նվազման արդյունքում օգոստոս ամսվա դրությամբ նվազել են նաև պետական բյուջեի եկամուտները 14%-ով: Իսկ բյուջեի ծախսերը նվազել են 6%-ով: Սեպտեմբերի և հոկտեմբերի դրությամբ բյուջեի եկամուտների և ծախսերի կրճատումն ավելի մեծ կլինեն:

Ադրբեջանի կենտրոնական դրամատան արտարժութային պահուստները նույնպես արագորեն նվազում են՝ հոկտեմբերի դրությամբ պահուստները կազմել են 7 մլրդ դոլար: Այն դեպքում, երբ այս տարվա հունվարին այն կազմել է 13,7 մլրդ դոլար, այսինքն՝ այս տարվա ընթացքում պահուստները նվազել են 6,7 մլրդ դոլարով կամ 49%-ով: Հնարավոր է մանաթի նոր դևալվացիա:

Ադրբեջանի ԱՎԾ-ի հրապարակած տվյալների համաձայն՝ այնտեղ հաստատվել է 3,8% գնաճ, սակայն փորձագետները խոսում են ամենաքիչը 7-8% գնաճի մասին: Ֆինանսական և բանկային համակարգում լուրջ խնդիրներ են կուտակվել: Ադրբեջանական մամուլն արդեն գրել է ֆինանսական սեկտորում մի քանի հազար ծառայողների մասսայական կրճատումների մասին: