Կառավարության նախագծով փոխվում է պետական պարտքի կառավարման մեթոդաբանությունը, բայց այն չի կարող այսօր կիրառվել. Թ. Մանասերյան

Կառավարության առաջարկած օրենքի նախագծով փոխվում է պետական պարտքի կառավարման մեթոդաբանությունը: Այն չի կարող այսօր կիրառվել, բայց տեսանելի ապագայում ամեն ինչ պետք է նայել այն տրամաբանության մեջ, որպեսզի մեզ մոտ լինի կառավարելի պետական պարտք: Այս մասին Tert.am-ի հետ զրույցում ասաց տնտեսագետ Թաթուլ Մանասերյանը:

Նրա խոսքով՝ «Պետական պարտքի մասին» օրենքի նախագծի փոփոխությամբ նախատեսված է պարտք-ՀՆԱ հարաբերակցության շեմը իջեցնել:

«Այն, ինչ մենք ունենք, անընդունելի է: Դա Արժույթի միջազգային հիմնադրամի պահանջն է, որի մեթոդաբանությամբ հաշվարկված է, որ արտաքին պետական պարտքը 60 տոկոսից պետք է չանցնի, այսինքն` թույլ է տալիս մինչև 60 տոկոս աճել: Դրանք տնտեսական սպառնալիքներ են: Եթե մենք մեր ստեղծածի 60 տոկոսն արտաքին պարտքին տանք, 40 տոկոսով հազիվ կարող ենք գոյատևել»,- նշեց նա:

Հայաստանի կառավարությունն այժմ առաջարկում է, որ պետական պարտքը ոչ թե 60 տոկոսի շեմը հատի, ընդհանուր պետական պարտքը 40 տոկոս և առանձին դեպքերում ավելի լինի: Թաթուլ Մանասերյանը ֆինանսների նախարարության նախաձեռնությունը  ճիշտ մոտեցում է համարում: Նա նշում է, որ երկու տասնամյակից ավելի ՀՀ տարբեր կառավարություններին առաջարկվել է այս մեթոդաբանությանն անցնել, բայց դրան ականջալուր է եղել միայն ներկայիս գործադիրը: Ըստ նրա՝ օրենքի նախագծի մշակման հարցում բավական լուրջ աշխատանք է տարվել ֆինանսների նախարարությունում, որին մասնակցել են նաև անկախ փորձագետներ:

«Օրենքն ասում է, որ ոչ թե 60 տոկոսը հատի, այլ ասում է 40 տոկոս և ավելի առանձին դեպքերում: Այսինքն` խոսքը չի վերաբերում է հենց այսօրվան: Ֆինանսների նախարարությունը շատ լավ գիտակցում է, որ դա չի կարող այսօր կիրառվել, բայց տեսանելի ապագայում ամեն ինչ պետք է նայենք այն տրամաբանության մեջ, որպեսզի  մեզ մոտ լինի կառավարելի պետական պարտք»,- ասաց նա:

Հիշեցնենք, որ կառավարության նոյեմբերի 23-ի նիստում ֆինանսների նախարար Վարդան Արամյանը ներկայացրել է «ՀՀ բյուջետային համակարգի» և «Պետական պարտքի մասին» օրենքներում փոփոխություններ կատարելու վերաբերյալ նախագծերը, որը ուղղված է հարկաբյուջետային նոր քաղաքականությանը: «Պե­տական պարտքի մասին» գործող օրենքի համաձայն՝ ՀՀ-ն կարող է իր համախառն ներքին արդյունքի մինչև 60 տոկոսը հասնող պարտք ունենալ, իսկ կառավարությունը նոր նախագծով պատրաստվում է պետական պարտքի շե­մը փոխել:

Նախագծի քննարկման ժամանակ ֆինանսների նախարար Վարդան Արամյանը հայտարարել է. «Նշել ենք երեք շեմ՝ 40, 50 և 60 տոկոս: Եթե պարտքը 40 տոկոսից ավելի է, պետք է աշխատի այն նորմը, որ քո կապիտալ ծախսերը պետք է ավելի լինեն, քան պակասուրդը: Եթե 50 տոկոսից ավելի է, ապա կոշտացնում ես պայմանները, կանոն ես դնում ընթացիկ ծախսերի աճի վրա: Իսկ եթե 60 տոկոսից գերազանցում է, ավելի կոշտացնում ես, որ ընթացիկ ծախսերը կապես նաև միջին եկամուտների հետ»:

Թաթուլ Մանասերյանի կարծիքով՝ կոշտացումը բնական գործընթաց է, որը ներկա պայմաններում այլընտրանք չունի. «Այն քաղաքականությունը, որ վարվում է պարտքի կառավարման բնագավառում, ենթադրում է, որ ավելի խիստ և կոշտ շրջանակների մեջ պետք է դրվեն պահանջները: Եթե այսօր վերցնենք այն մեթոդաբանությամբ, որը արդեն մշակվել է պետական պարտքի կառավարման հարցում, մենք արդեն սպառնալիքի դաշտում ենք»:

Այժմ Հայաստանի արտաքին պարտքը 6.4 մլրդ դոլար է կազմում, որը ՀՆԱ հետ հարաբերակցությամբ, ըստ տնտեսագետի, 60 տոկոսից արդեն անցել է: Նրա խոսքով՝ արտաքին պետական պարտքի 60 տոկոսանոց շեմի հատումը հարաբերական հասկացություն է: Հիմնականում պետք է ուշադրություն դարձնել պարտքի օգտագործման արդյունավետությանը: Մանասերյանի կարծիքով՝ այս հարցում առավել կարևոր հանգամանքն այն է, որ մինչ կառավարության կողմից նոր պարտք վերցնելը Ազգային ժողովը պետք է հաստատի այն: Օրենսդիրում քննարկումների ժամանակ պետք է լուրջ հիմնավորումներ բերվեն, թե ինչու է կառավարությունը վերցնում այս կամ այն պարտքը:

«Երկու տարի առաջ ՀՀ-ում պետական պարտքը տարանջատվեց երկու մասի՝ կառավարության պարտք և կենտրոնական բանկի պարտք: Սա նշանակում է արհեստականորեն կառավարության պարտքն ավելի նվազեցվեց, իրականում ավելի բարձր է ՀՆԱ-ի համեմատ: Բայց համախառն ներքին արդյունքի համեմատ պետք է այնպիսի մակարդակ նշվի, որը տանելի է, հետագայում հնարավոր լինի սպասարկել: 60 տոկոսն արդեն շատ բարձր մակարդակ է»,- նշեց նա: