«Մենք վերադառնում ենք մեր պորտալարին. Թաթայից գնում ենք դեպի Բեթհովեն»

Past.am-ը զրուցել է քաղաքագետ Լևոն Շիրինյանի հետ.

– Պարոն Շիրինյան, Եվրամիություն– Հայաստան համաձայնագրի ստորագրումը դրական ազդեցություն կունենա՞ մեր երկրի ինքնիշխանության ամրապնդման վրա:

– Այն երկիրը, որը հավասարակշռում է մեկ երկրի ազդեցությունը մյուս երկրի ազդեցությամբ, շահում է անկախության մեջ: Լինի մեծ երկիր, թե փոքր երկիր: Փոքրերի պարագայում՝ առավելապես: Ուստի, բնականաբար, այդ համաձայնագրի պարագայում մեր անկախությունն ամրապնդվելու է:

Հասկանալի է, որ այսօր ընկել ենք սլավոնաթուրքական այդ դաշտի մեջ՝ անդամագրվելով ԵՏՄ–ին:

Միաժամանակ առկա է նաև հարցի երկրորդ բաղադրիչը: Մենք եվրոպական մշակույթ ու քաղաքակրթություն ստեղծած ժողովուրդներից մեկն ենք: Մենք ենք հույների, հռոմեացիների նաև իրանցիների հետ միասին ստեղծել արևմտյան քաղաքակրթությունը:

– Այսինքն՝ վերադառնում ենք մեր տեղը՝ քաղաքակրթական առումով:

– Այո, վերադառնում ենք: Քանզի այսօր մի քիչ թեքված ենք դեպի ասիականը: Ճիշտ է, մենք մեր մեջ ասիականություն էլ ունենք, բայց եթե շատ այս ուղղությամբ թեքվենք, արդեն դա վտանգավոր է լինելու մեզ համար:

Սրանով հանդերձ, մեր հիմնական պորտալարը եվրոպան է, և եվրոպան նաև մեզնից է ստացել չափազանց շատ բան: Այնպես որ, հասկանալի է, թե եվրոպական արժեհամակարգն ինչքան կարևոր է մեզ համար, որպեսզի չաղճատվի ու պահպանվի մեր կոդը՝ մշակութային, քաղաքական և քաղաքակրթական կոդը:

– Իսկ ղարաբաղյան հարցի լուծման առումով այն մեզ ինչ–որ բան կտա՞:

– Ղարաբաղի հարցը լուծված է:

– Այդ՝ ինչպե՞ս:

– Մեր բանակը որտե՞ղ է կանգնած. բա, մենք լուծել ենք այն…

Մնացել է միջազգային ճանաչումը, որը ներկայում ընթացող գործընթաց է: Եվ դրա վերջը հեռու է: Այսպես ձևակերպեմ՝ հարցը լուծված է, բայց նրա միջազգային ճանաչումը հեռու է դեռ:

Այսպեսէ, է՛լի. տղանամուսնանումէ, բայցնրահայրըհամաձայնչէայդամուսնությանը: Իսկտղանարդեներեխաներէունենում, տունուտեղէդնում: Վերջըհայրըհամաձայնվելուէ, ի՞նչպետքէանիուրիշ:

Սրա նման է Ղարաբաղի հարցը:

– Իսկ միջազգային ճանաչման առումով համաձայնագիրը ոչինչ չի՞ տա:

– Միջազգային ճանաչումը կապված է բազմաթիվ դժվարությունների ու խարդավանքների հետ: Կախված է տարբեր շահերի համադրումից: Բայց մի օր դա էլ է լինելու, չի կարող այդ պահը չգալ:

– Բայց ասվում է, որ մենք մարտադաշտում հաճախ հաղթանակներ ենք գրանցել, բայց պարտվել ենք դիվանագիտական սեղանի շուրջ: Ասել է թե՝ տառապանքը փորձ ունի:

– Դա բոլշևիկյան տգետ թեզ է, նման բան չի եղել: Եթե հաղթել ենք, այն ամրագրել ենք դիվանագիտության մեջ: Եթե չենք ամրագրել, ապա պարզապես ուժներս չի պատել:

Է՛լի եմ կրկնում՝ դա տխմար, հին, մաշված թեզ է:

– Ընդհանուր առմամբ ի՞նչ կտա մեզ տվյալ համաձայնագիրը:

– Մենք եվրոպայի հետ ավելի հեշտ ենք շփվում, և մեր պորտալարով եկող քաղաքական ու արժեհամակարգային, նաև տնտեսական կապերն ուժեղանում են:

Իսկ Ռուսաստանն էլ գահավեժ գնում է տնտեսական անկում: Եվ նրա համար շատ կարևոր է, որպեսզի միջնորդ դառնանք նրա և եվրոպայի միջև: Մենք կարող ենք այս երկրին առաջարկել մեր այդ ծառայությունը: Կհաջողվի՞, թե չի հաջողվի՝ կախված է լինելու նաև մեզնից, մեր վարպետությունից: Բանն այն է, որ դրան դիմադրողներ են լինելու նաև հենց Հայաստանում:

– Ովքե՞ր են դիմադրելու:

– Նրանք, ովքեր զբաղվում են կողոպուտով, թալանով: Քանզի այդ փոփոխությունների մեջ կտեսնեն Հայաստանի վերածնունդը:

– Իսկ իրական փոփոխություն մեր իշխանությունները պատրա՞ստ են կատարել:

– Կա երկու տարբերակ: Նախ՝ ուզեն–չուզեն անելու են:

Երկրորդ՝ մեր իշխանավորների միջին տարիքը 60–ն անց է: Նրանք այլևս ինչքա՞ն են ապրելու: Ուրեմն պետք է իմանան, որ իրենք էլ, իրենց հարազատներն էլ, երբ ժամանակը գալիս է, մեռնում են: Ու այս հարցում փողը չի օգնում: Հո հարյուր տարի չե՞ն ապրելու…

Կամ եթե կամավոր չգնան փոփոխությունների, ուրեմն նրանց կստիպեն այդ փոփոխությունները: Կամ կանեն այնպես, ինչպես եղավ Զինբաբվեում:

– Բայց նրանք սերունդներ են դաստիարակում իրենց «տեսքով»:

– Ապրիլյան պատերազմն ապացուցեց, որ նոր սերունդն ավելի լավ է կռվում, քան հին սերունդը: Որովհետև նրանք հետսովետական ազգային դպրոցի աշակերտներն են:

Ես վստահ եմ, որ եթե սովետական դպրոցի շրջանավարտներից լինեին, տանուլ էին տալու պատերազմը: Որովհետև շատ դաժան կռիվ է եղել, շա՛տ դաժան: Այդ 800 հեկտարի վրա չարժե բևեռվել: Մենք հաղթել ենք:

Ասելս այն է, որ այս սերունդը գալիս է: Ուզի–չուզի՝ գալիս է:

Իսկ մենք էլ պետք է նպաստենք, որ լավը կյանքում առաջ գնա, ո՛չ թե մեր բարեկամը: Սա էլ մեր խնդիրն է:

– Մի խոսքով՝ նաև արժեքային առումով եք փոփոխություններ ակնկալում, որ լինելու են մեր կյանքում:

– Միանշանակ: Մենք եվրոպական արժեհամակարգի ժողովուրդ ենք և գնում ու մոտենում ենք մեր այդ արժեքներին: Վերականգնում ենք մեր պորտալարը: Թաթայից գնում ենք Բեթհովեն:

Նաև կարող ենք առավել ուժեղանալ քաղաքական առումով, որովհետև ստեղծվում են դաշնակցային հարաբերություններ:

Բայց առկա է մյուս հարցը. ինչքանո՞վ կարող ենք օգտվել: Մոտավորապես այսպես է՝ տղայիդ 1000 դոլար տվել ես, որ իրեն հագուստ գնի: Բայց գնացել մսխել, եկել է: Դո՞ւք եք մեղավորը, թե՝ ինքը…

 

Գոհար Սարդարյան