Երիտասարդներին. Դա ձե՛ր ճակատագիրն է, բաց ճակատով գնացեք նրան ընդառաջ

Past.am-ը զրուցել է սոցիոլոգ Ահարոն Ադիբեկյանի հետ.

 

– Պարոն Ադիբեկյան, ինչպիսի՞ն է ձեր կարծիքը ազգ–բանակ հայեցակարգի վերաբերյալ: Իրո՞ք դա օգտակար է այսօր մեր երկրին:

– Նախ՝ այն ունի օբյեկտիվ պատճառներ. մենք պատերազմող երկիր ենք և պետք է ունենանք բանակի այն ձևաչափը, որը թույլ կտա դիմակայել հնարավոր ռազմական գործողություններին:

Ընդհանրապես, հարձակվողը հարթավայրի վրա պետք է ունենա չորս անգամ մեծ ռազմական ուժ: Իսկ եթե տեղանքը լեռնային է, ապա նրա ուժերը պետք է լինեն մեկը ութի հարաբերակցությամբ: Ադրբեջանի բանակը 80–100 հազարանոց է: Մենք գոնե պետք է 50 հազարանոց բանակ ունենանք, որ դիմակայենք նրանց:

Իսկ մեզ մոտ կրճատվում է ծնելիությունը: Վերջին տարիներին ծնվում է մոտ 40 հազար երեխա, որից տղաները 20 հազարն են: Սրանց մի մասը տհաս են ծնվում, դառնում են հաշմանդամ: Եվ բանակի ենթակա տղաների քանակությունը իջնում–հասնում է 15–18 հազարի: Սա էլ՝ լավագույն դեպքում, եթե նրանց առողջական վիճակը լինում է բավարար:

Եթե արտագաղթ չլինի, այսինքն՝ երեխաներին երկրից չտանեն, ապա գոնե երկու տարում զորակոչիկների թիվը կհասնի մի 30 հազարի: Եվ եթե մի 10 հազար էլ ունենանք պայմանագրային ծառայողներ, ապա այդ ժամանակ մեր բանակը գոնե կլինի այնպիսին, ինչպիսին հարկավոր է եղած իրավիճակում: Բայց արտագաղթը մեզանից տանում է մեր երեխաներին, և ոչինչ այլևս չես կարող անել:

Շախմատում կա մի իրավիճակ, երբ քո քայլերը պարտադրված են, այլ բան անել չես կարող: Այն կոչվում է ցուգցվանգ: Մեր երկրում նախաձեռնվող այս ամենն էլ ցուգցվանգային քայլեր են, որոնք ուղղված են այս իրավիճակում մեր ռազմական ունակության պահպանմանը:

Այնպես որ, սպասենք այն բանին, որ ինչպես Իսրայելում է, կանանց էլ պարտադիր կերպով զորակոչեն բանակ: Ընդ որում, մի բան ասեմ՝ ամերիկյան բանակում կանայք և տղամարդիկ նույն բաղնիքում են լողանում և՝ նույն ժամին: Այսինքն՝ սեռային տարբերությունը ոչնչանում է, եթե դու դառնում ես զինվոր: Սա, իհարկե, ապագայի համար եմ ասում. հեռանկարում սա՛ էլ կարող է լինել:

Այնպես որ, սրանք առաջին ծաղիկներն են, պտուղները հետո կտեսնենք:

– Իսկ հեռանկարում սա ինչպե՞ս կանդրադառնա մեր երկրի վրա: Որովհետև պատմությունից հայտնի է, որ նման ռազմականացված հասարակությունները կենսունակ չեն:

– Իսրայելի օրինակը ցույց է տալիս, որ մեկը մյուսին չի խանգարում, եթե կարողանում ես ներդաշնակ լուծումներ գտնել: Լինելով ընդամենը հինգ միլիոնանոց էթնոս՝ դիմակայում է 80 միլիոնանոց արաբական շրջապատին և նույնիսկ գերակայում է նրանց վրա: Եվ այս ամենը՝ իր կազմակերպվածության, իր ռազմական ուժի որակի և այդ ուժի օգտագործման մակարդակի շնորհիվ:

Ուստի, նորից եմ ասում՝ անդրադառնալով մեր հարցին. սա ցուգցվանգային վիճակ է, և մենք այլ տարբերակ չունենք: Հայաստանի երիտասարդը պետք է հասկանա, որ բանակ գնալը սեփական ճակատագրի և սեփական ժամանակի որոշակի զոհաբերություն է: Բայց դա է. իրեն այլ տարբերակ չի մնում:

Օրինակ, իմ սերնդից խոսեմ: Երկրորդ կուրսից ռազմական մեր ամբիոնը փակել են և մեզ տարել են բանակ: Բանն այն է, որ Խրուշչովը մեկ երրորդով կրճատեց սովետական բանակը՝ մոռանալով, որ հաջորդ տարիներին բանակ են գալու պատերազմի տարիներին ծնվածները: Իսկ այդ տարիներին ծնունդ համարյա չէր եղել:

Ուստի, բոլոր արտոնությունները հանեցին ու ամենքին բանակ տարան: Ինձ հետ, օրինակ, ծառայում էին դպրոցի երկու տնօրեն, մի քանի կոնստրուկտորական բյուրոների ղեկավարներ, որոնց այլ պարագաներում բանակ չէին բերի:

Հիմա՝ դա սերնդի ճակատագիր է: Ստոիկյան փիլիսոփայական ուսմունքն ասում է՝ մարդ պետք է իր ճակատագրին ընդառաջ գնա բաց ճակատով:

Նույնն էլ ես խորհուրդ եմ տալիս ներկա մեր սերնդին՝ դա ձեր ճակատագիրն է, բաց ճակատով ընդառաջ գնացեք նրան:

– Իսկ ժողովրդավարության առումով մեր երկիրը չի՞ տուժի:

– Ինձ թվում է՝ ոչ: Բանակը բավականին լավ դպրոց է բոլոր տղամարդկանց համար: Թող բանակը նրանց սովորեցնի կարգապահություն և նմանատիպ այլ հատկանիշներ ձևավորի մեջները: Ընդհանրապես բանակում շատ բան կա սովորելու:

Իսկ ժողովրդավարական արժեքները չեն տուժի, որովհետև զինվորը, վերադառնալով հասարակություն, գիտի՝ ինքը պաշտպանել է երկիրը, ուստի կարող է և պաշտպանել սեփական իրավունքները: Ավելին՝ ինձ թվում է, որ բանակում ծառայած տղամարդն ավելի լավ քաղաքացի կլինի ու իր իրավունքները կպաշտպանի, քան նա, ով բանակի բորշը չի կերել:

– Հեռանկարում ռազմական դիկտատուրայից չվախենա՞նք:

– Ո՛չ, ո՛չ. անհնար է ռազմական դիկտատուրա: