Ոչ պարենային ապրանքների շուկան մաքրվելու ազդակներ է հաղորդում

Շուկայի վերահսկողության տեսչական մարմնի (ՇՎՏՄ) Իրազեկման, խորհրդատվության և հանրության հետ տարվող աշխատանքների բաժնի 1–ին կարգի մասնագետ Նվեր Հովհաննիսյանը «Փաստի» հետ զրույցում անդրադառնալով երրորդ երկրից ոչ պարենային ապրանք ներկրելու ժամանակ ներկայում գործող պահանջներին, նշեց, որ ներկրված ապրանքը մինչև շուկա հանելը պետք է ունենա համապատասխանության սերտիֆիկատ: 

«Դրա համար տնտեսվարողը պետք է դիմի նշանակված լաբորատորիաներին և ստանա տվյալ ոչ պարենային ապրանքի տեխնիկական կանոնակարգերի համապատասխանության հավաստագիր: Այդ փաստաթուղթը ստանալուց հետո միայն տնտեսվարողը կարող է ապրանքը շուկայում վաճառել: Հակառակ դեպքում տնտեսվարողը կարող է տարբեր տույժերի ու տուգանքների ենթարկվել»,– ասաց Ն. Հովհաննիսյանը:

Երրորդ երկրից Հայաստան ներմուծելուց և հետագայում ԵԱՏՄ շուկա արտահանելուց առաջ նույնպես պետք է նախ դիմել սերտիֆիկացման մարմնին, հետո նրա հայտը ուղարկվում է  Շուկայի վերահսկողության տեսչական մարմին, ներմուծած ապրանքը ԵԱՏՄ միասնական ռեեստրում գրանցելու համար, որպեսզի հնարավոր լինի այն ԵԱՏՄ անդամ երկրների շուկաներ արտահանել:

«Կարևոր է, որ տնտեսվարողները դիմեն այն սերտիֆիկացման մարմիններին, որոնք գրանցված են ԵԱՏՄ միասնական ռեեստրում, համապատասխանում են ԵԱՏՄ սերտիֆիկացման մարմինների չափանիշներին և ՀՀ կառավարության կողմից պահանջվող արտոնագիրը տրամադրելու իրավասություն ունենան»,– ասաց մասնագետը:

Այս պահին ՀՀ–ում գործում է ԵԱՏՄ չափանիշներին համապատասխանող և կառավարության կողմից նշանակված երեք լաբորատորիա, որոնց մասին տեղեկությունը ներկայացված է Տնտեսական զարգացման և ներդրումների նախարարության կայքում: 
Ներկայում Հայաստանի մարզերում և մայրաքաղաքում ՇՎՏՄ–ն իրազեկման շրջանակներում բոլոր տնտեսվարողներին տեղեկացնում է, որ այս կամ այն ապրանքը մանրածախ շուկայում իրացնելուց առաջ խոշոր ներկրողից պետք է պահանջեն որակի սերտիֆիկատ կամ հայտարարագիր, հակառակ դեպքում վաճառվող ապրանքի որակական հատկանիշների մասին ողջ պատասխանատվությունը կընկնի մանրածախ վաճառք իրականացնող տնտեսվարողի վրա:

«Սերտիֆիկատի պատճենը բավական է: Այնտեղ կան տվյալներ, որոնք անհրաժեշտության դեպքում կարելի է ճշտել բնօրինակի հետ և պարզել բոլոր մանրամասները: Եվ եթե ներկրողը չի սերտիֆիկացրել իր ապրանքը, մանրածախ շուկայում վաճառք իրականացնողն էլ անիրազեկության պատճառով չի պահանջել ներկրողից սերտիֆիկատի պատճենը, ապա տվյալ տնտեսվարողն ինքն է կրում ողջ պատասխանատվությունը և ինքն է տուգանվում »,– ասաց Իրազեկման, խորհրդատվության և հանրության հետ տարվող աշխատանքների բաժնի ղեկավարի պաշտոնակատար Լիլիթ Գալստյանը:

Կարևոր է իմանալ, որ որակի սերտիֆիկատ պետք է ունենալ ներկրված յուրաքանչյուր խմբաքանակի և տեսականու համար: Ու թեև հայաստանցի սպառողը սովոր չէ վաճառողից ապրանքի որակի սերտիֆիկատ պահանջել, բայց մասնագետները հավաստիացնում են, որ նման մշակույթ ձևավորվելու դեպքում շուկայում տեղի կունենա ինքնակարգավորման գործընթաց, որից հետո մեծ ու փոքր խանութներում և տոնավաճառներում այլևս հնարավոր չի լինի անորակ ապրանք իրացնել: 

«Կարծում եմ՝ որոշ ժամանակ հետո մեր սպառողների մոտ այդ մշակույթը կձևավորվի և մարդիկ այլևս չեն ամաչի ապրանքի որակը հավաստող փաստաթուղթ պահանջել վաճառողից: Ինչ վերաբերում է հայտնի ապրանքանիշների կեղծված տարբերակը իրականից տարբերելուն, ապա մի քանի մեթոդներ կան: Շատ ցանկալի է, որ մեր սպառողները ապրանքը գնելուց առաջ կարդան մակնշումը: Բոլորը գիտեն, որ յուրաքանչյուր երկիր իր մակնշման կոդն ունի, բայց եթե անգամ այդ ինֆորմացիային չեն տիրապետում սպառողները, ապա պետք է ուշադրություն դարձնեն տվյալ ապրանք արտադրողի հասցեին, հեռախոսահամարին և այլ մանրամասներին: Ապրանքի վրա նման տեղեկությունը կարելի է որոշակի երաշխիք համարել: Այսինքն, սպառողի մի փոքր քննող հայացքը կարող է նրան օգնել շուկայից կեղծված ապրանք ձեռք չբերելու հարցում»,– ասաց Լ. Գալստյանը:

Նման դեպքերում ասում են գնորդը նաև հսկիչ է, բայց շատ դեպքերում ոչ պարենային ապրանքների հայերեն մակնշումն այնքան մանր տառաչափով է լինում, որ պարզապես հնարավոր չի լինում անգամ տարրական պատկերացում կազմել ապրանքի ծագման մասին, էլ չենք ասում մնացած մանրամասներին տեղեկանալու: Այս հարցն էլ երկար տարիներ է դեռ չի գտել իր լուծումը, քանի որ տնտեսվարողներն էլ իրենց հերթին են ասում, որ նորմալ տառջաչափով մակնշելու դեպքում պետք է ապրանքի հետ փոքրիկ գրքույկ տրամադրենք սպառողին, բայց դա լրացուցիչ ծախս է, որին դեռևս պատրաստ չեն մեր տնտեսվարողները: Այնուամենայնիվ հուսանք, որ ՇՎՏՄ ակտիվ աշխատանքի արդյունքում շուկան կմաքրվի անհասցե ավտոտնակներում «արտադրված» ապրանքներից և կմնան միայն նրանք, որոնք նվազագույն չափով բավարարում են անվտանգության չափանիշները:

Արմինե Գրիգորյան