Միջոցների խնայողություն՝ կոնկրետ անձանց և ընտանիքների հաշվին

Past.am-ը զրուցել է «Ունիսոն» ՀԿ նախագահ Արմեն Ալավերդյանի հետ.

– Պարո՛ն Ալավերդյան, 3–րդ կարգի հաշմանդամություն ունեցող անձանց պետպատվերով բուժօգնության հարցն է բարձրացվել: Չի բացառվում, որ նրանք հնարավորություն չեն ունենա պետպատվերով բուժօգնություն ստանալ: Նման որոշում կայացնելն արդարացված կլինի՞:

– 3–րդ կարգի հաշմանդամություն ունեցող անձինք այսօրվա դրությամբ 50 տոկոս զեղչով են բուժվում: Բայց տվյալ պահին, անգամ եթե կարգը գործում է, համակարգն ընդհանրապես արդյունավետ չէ: Անվճար բուժումը շատ կասկածելի է որակի առումով: Բացի այդ, անձը շատ թաքնված կամ ոչ թաքնված վճարումներ, այնուամենայնիվ, ստիպված է կատարել: Նշանակում են դեղեր, որոնք չկան զեղչված կամ անվճար դեղերի ցանկում: Կան պրոցեդուրաներ, որոնք այսպես թե այնպես պետությունը չի հոգում: Ես չեմ կարող ասել, որ այսօր նրանք լիարժեք բուժվում են: Առհասարակ մտահոգիչ է տենդենցը: Կա վտանգ, որ մարդիկ, ովքեր ունեն հաշմանդամության 3–րդ կարգ, կկորցնեն այն: Այսպիսի ինչ–որ քաղաքականություն է իրականացվում, որն ինձ համար անհասկանալի է: Թեև ոչ ծանր, բայց մարդը հաշմանդամություն ունի: Ինչո՞ւ պետք է նա հաշմանդամի կարգավիճակից կամ դրա հետ կապված իրավունքներից և արտոնություններից զրկվի: Մեզ ասում են, որ անկախ նրանից՝ մարդն ունի հաշմանդամության խումբ, թե ոչ, կստանա իրեն անհրաժեշտ ծառայությունները: Բայց որտե՞ղ են այդ ծառայությունները՝ չենք տեսնում: Նույնիսկ 1–ին խմբի հաշմանդամը շատ ու շատ անհրաժեշտ ծառայություններից է զրկված, ուղղակի ինչ–որ նվազագույն աջակցություն է ստանում:

– Մարզային առողջապահության կազմակերպիչները նշել են, որ եթե մարդն աշխատունակ է և վճարունակ, ապա գոնե թող համավճարով սպասարկվի: Ընդգծվել է նաև, որ պետպատվերից օգտվողների թիվը շատ ավելի մեծ է, քան նրանց պատշաճ բուժօգնություն ցուցաբերելու համար հատկացված գումարը¬: Հաշվի առնելով երկրի սոցիալական վիճակը, փոփոխությունը էական հարված չի՞ հասցնի մարդկանց:

– Սա մտահոգիչ է: Չի կարելի սոցիալական դժվար և բարդ իրավիճակում գտնվող մարդկանց զրկել ամեն ինչից: Բացի դրանից՝ անհատական մոտեցում է պետք: Կան մարդիկ, ովքեր ունեն հաշմանդամության 3 խումբ կամ դրան համարժեք վիճակ ու աշխատում են: Միգուցե նրանք իրոք խնդիր չունեն և վճարունակ են: Բայց պետք է մարդակենտրոն քաղաքականություն վարել: Անձը, ով իր հոգսերն ու կարիքները հոգալու հնարավորություն չունի, պետությունից պետք է աջակցություն ստանա: Թեև հնարավոր փոփոխության մասին հստակ տեղեկատվություն չունեմ, բայց ընթացքն ինձ համար պարզ է: Միջոցների խնայողություն է կատարվում կոնկրետ մարդկանց և ընտանիքների հաշվին, ինչն անընդունելի է: Խնայողությունները պետք է ուրիշ տեղ անել: Մենք անարդյունավետ օգտագործվող ռեսուրսներ ունենք: Պետք է հաշվի առնել, որ հատկապես մարզերում բնակվող հաշմանդամություն ունեցող մարդկանց համար դժվար է: Գործազրկության մակարդակը հսկայական է: Դժվար է ակնկալել, որ հաշմանդամություն ունեցող մարդը հեշտությամբ ինչ–որ աշխատանք կգտնի: Ինչ վերաբերում է հարցի երկրորդ մասին, թե պետպատվերից օգտվողների թիվը շատ ավելի մեծ է, քան բուժօգնության համար հատկացված գումարը¬, ապա այդ հարցը քաղաքացու խնդիրը չպետք է լինի: Մենք ունենք ֆինանսիստներ՝ թող հաշվարկեն, որից հետո միայն իրավունքը սահմանեն: Հակառակ պարագայում մենք հաճախ խնդիրների ենք բախվում: Օրինակ՝ 1–ին խմբի հաշմանդամը պետպատվերով հետազոտություն պետք է անցնի, բայց հայտնում են, որ այս տարվա պետպատվերի գումարը սպառվել է: Կներեք, բայց ինչո՞ւ ինձ պետք է հուզի՝ գումարը սպառվել է, թե ոչ: Բարի եղե՛ք ու անվճար իրականացրեք այդ ամենը: Եթե ոչ՝ պետք չէ մարդկանց աչքերին «թոզ փչելու» համար ասել, որ այդ իրավունքը կա:

– Եթե հարցն արդեն օրենքում փոփոխություններ կատարելու համատեքստում քննարկվի, Դուք որևէ նախաձեռնությամբ հանդես կգա՞ք:

– Մենք հետևողական պետք է լինենք, որ մարդու իրավունքների ոտնահարում չլինի: ՀՀ քաղաքացին ունի արժանապատիվ կյանք վարելու, առողջապահության նվազագույն ծառայություններ ստանալու իրավունքը: Մենք պետք է ավելի հստակ հասկանանք ու ծանոթանանք մանրամասներին, հիմնավորումներին: Այդ ամենից հետո, բնականաբար, մենք ձեռքներս ծալած չենք նստի: Մենք մեր դիրքորոշումը կհայտնենք ու կփորձենք այնպես անել, որ այն ազդի վերջնական որոշումների վրա:

Աննա Բադալյան