Հայաստանը ստատուս քվոյից հետ կկանգնի, եթե Սարգսյանը վտանգ զգա իր իշխանությանը

Մեր զրուցակիցն է քաղաքագետ Աղասի Ենոքյանը

 

Պարոն Ենոքյան, Նյու Յորքում կայացավ Հայաստանի ևԱդրբեջանի արտաքին գործերի նախարարներ ԷդվարդՆալբանդյանի և Էլմար Մամեդյարովի հանդիպումը, որիժամանակ քննարկվել են առաջիկայում Հայաստանի ևԱդրբեջանի նախագահների հանդիպման կազմակերպմանհետ կապված հարցեր։ ՄԱԿ-ում Սերժ Սարգսյանի և Ալիևիելույթներից հետո ի՞նչ կարելի է առհասարակ ակնկալելառաջիկա հանդիպումից։

 

Չեմ կարծում, թե Սարգսյան-Ալիև հանդիպումը շուտ կլինի։ Համենայն դեպս, նախորդ հանդիպումների ժամանակ առաջ քաշված միջադեպերի հետաքննության և մոնիտորինգի մեխանիզմների հարցը մինչ այժմ չի լուծվել։ Եթե նման, առաջին հայացքից, տեխնիկական հարցերը չեն լուծվում, որոնք, հիշեցնեմ, առաջ էին քաշվել ամենաբարձր մակարդակի հանդիպումների ժամանակ, ապա ավելի մեծ ու գլոբալ խնդիրների քննարկման քաղաքական անհրաժեշտություն կողմերից ոչ մեկն էլ չի տեսնում։

 

Հաշվի առնելով վերջին շրջանում Նալբանդյանի, ինչպեսնաև Շավարշ Քոչարյանի և մյուսների իրար հակասողհայտարարարությունները, կարելի՞ է ասել, որ Հայաստանըչունի խնդրի կարգավորման հստակ դիրքորոշում։

 

Կարծում եմ՝ Հայաստանի դիրքորոշումը նույնն է մնում՝ որքան հնարավոր է ձգձգել-պահպանել ներկա ստատուս քվոն։ Նման իրարամերժ հայտարարություններն էլ հենց այդ նպատակին են ծառայում՝ փորձելով թողնել թե լավ ոստիկան-վատ ոստիկան խաղի տպավորություն, թե իշխանության ներկայացուցիչների խոսքին չվստահելու անհրաժեշտություն։

 

Հայաստանը իր ներկա ստատուսքվոյական դիրքորոշումից կարող է հետ կանգնել միայն այն ժամանակ, եթե Սերժ Սարգսյանը զգա իր իշխանության համար իրական վտանգ։ Շեշտեմ, խոսքը ոչ թե Հայաստանին սպառնացող վտանգի մասին է, այլ ներկա իշխանությունների հարատևությանը։ Առայժմ կարծես թե նման վտանգ չի երևում, ուրեմն և կշարունակվեն խաղերը։

 

Պարոն Ենոքյան, վերջին օրերին ամենաքննակվող թեման  ռուսաց լեզվի հայեցակարգն է։ Կարեն Կարապետյանըհայտարարել է, որ ինքը չի հրաման տվողը։ Սա Ռուսաստանիկողմից միջամտությո՞ւն է, թե իշխանությունների, ինչպեսնշում են շատերը, Կրեմլին հաճոյանալու քայլ է։

 

Կարծում եմ՝ Կրեմլի հայասատանյան կուրատորը նման ցանկություն է հայտնել, իսկ իշխանություններն էլ ինքնամոռաց նետվել են այն կատարելու։ Կարեն Կարապետյանը, մեղմ ասած, ճիշտ չի ասում, թե ինքը նման հանձնարարական չի տվել և ուրեմն մենք այս դեբատների համար պարտական ենք միայն կրթության նախարարի աշխարհայացքային զեղումներին։ Սա, ըստ էության, պետական շահերին հակասող քայլ էր, և Կարապետյանը առնվազն պետք է պաշտոնանկեր այդ նախարարին։ Ի վերջո, իշխանությունները պետք է սովորեն նաև քաղաքական պաշտոնանկությունների և ոչ թե «հրաժարականները» պետք է պարտադրվեն միայն ատկատները չկիսելու դեպքում։

 

Սերժ Սարգսյանը ՄԱԿ-ում խոսեց նաև հայ-թուրքականարձանագրությունների մասին և Թուրքիային մինչև գարունժամանակ տվեց։ Ձեր կարծիքով, ինչո՞վ էր պայմանավորվածժամկետ տալը, արդյոք այս կարճ ժամանակում Թուրքիայիդիրքորոշումներում կարող է ինչ-որ բան փոխվել։ Թե՞ սամեսիջ էր ուղղված Արևմուտքին ու Ռուսաստանին։

 

Կարծում եմ՝ այստեղ երկու կարևոր գործոն կա։ Քրդական հանրաքվեն, եթե այն լինի բավականին լուրջ և ունենա միջազգային կարևոր արձագանք, կարող է էապես փոխել Թուրքիայի դիրքորոշումները Հայաստանի նկատմամբ։ Ի վերջո, մենք ՆԱՏՕ-ական քիչ թե շատ կանխատեսելի Թուրքիայի փոխարեն պետք է գործ ունենանք բացարձակ անհասկանալի քրդերի հետ։ Ուշադրություն դարձրեք՝ Հայաստանի ու հայերի հետ կապված առաջին իսկ խնդրով՝ հայերենը պետական լեզուների շարքում ընդգրկելու հարցով (չնայած չգիտեմ, թե մեր ինչին էր դա պետք), նրանք արդեն իսկ անցան մանիպուլյացիաների։ Կարծում եմ, թե Թուրքիան հասկանում է, որ այս նոր խնդիրը սպառնալիք է թե իրենց և թե մեր համար։ Չեմ բացառում անգամ, որ նրանք ինչ-որ ձևերով ճանաչեն Ցեղասպանությունը՝ ասելով, թե գնացեք ձեր հողերի հարցը ձեր քրդերի հետ լուծեք։

 

Երկրորդ գործոնն այն է, որ մյուս տարի Սերժ Սարգսյանը ստանձնելու է վարչապետի պաշտոնը և մինչ այս կարգավիճակը նա ցանկանում է որքան հնարավոր է մաքրել պոտենցիալ պրոբլեմների ցանկը, իր իսկ ժառանգությունը իրեն։ Հայ-թուրքական արձանագրությունների վերանայումը նրան հնարավորություն կտա այս հարցը վերսկսել ելման կետից։