Հայաստանի հրեական համայնքը մինչ այժմ չունի սեփական տարածք. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Հայաստանի հրեական համայնքը, որն արդեն ավելի քան 25 տարի գործում է որպես հասարակական կազմակերպություն, դեռևս չունի իր սեփական տարածքը և ստիպված է տարածք վարձակալել: Սա ըստ համայնքի ղեկավար Ռիմմա Վարժապետյանի՝ Հայաստանում բնակվող հրեաների կարևորագույն խնդիրն է: Ու թեև բացի վարձակալված տարածքից հրեաները ժամանակ առ ժամանակ հավաքվում են նաև Փոքրամասնությունների կենտրոնում, սակայն, այն շատ փոքր տարածք է զբաղեցնում:

Ռիմմա Վարժապետյանի խոսքով՝ համայնքը շուտով պատրաստվում է մեծ շուքով նշել իրենց թերթի՝ «Մագեն Դավիդ»–ի (Դավիթի վահանը) հրատարակության 15–ամյակը, որը հրատարակվում է համայնքի միջոցներով և Հայաստանի միակ հրեական հրատարակությունն է: Ըստ հրեական համայնքի ղեկավարի՝ տոնակատարությունը հնարավորություն կտա ցույց տալ իրենց մշակութային ծրագիրն ու առաջնորդներին: Տոնին կմասնակցեն նաև բազմաթիվ հայտնի դեմքեր թե՛ Հայաստանից և թե՛ Իսրայելից, և հայաստանյան հրեաների համար շատ կարևոր է ևս մեկ անգամ մեծ բեմից ասել, որ իրենք այստեղ բարեկեցիկ կյանք են ապրում ու պատրաստ ենք շփման Հայաստանի բոլոր քաղաքացիների հետ:

– Տիկին Վարժապետյան, ըստ Ձեզ կա՞ն արդյոք նմանություններ հայկական և հրեական մշակույթներում: Որքա՞ն հեշտ կամ որքա՞ն դժվար է համակերպվել հայաստանյան կանոններին, սովորույթներին ու մշակութային առանձնահատկություններին:

– Միանշանակ դա շատ հեշտ է: Այստեղ հրեաներն իրենց կոմֆորտի մեջ են զգում: Մեր ժողովուրդների մտածելակերպը բավական բարձր մակարդակի վրա է: Մենք լավ տիրապետում ենք հայերեն լեզվին, հատկապես երկրորդ սերունդը: Գումարած դրան ընտանիքների սովորույթները, կարելի է ասել, գրեթե միատեսակ են. վերաբերմունքը մեծերի, երեխաների, հայրենիքի նկատմամբ: Այնպես որ, մենք չենք կարող ասել, թե մեզ համար այստեղ դժվար է ադապտացվել, ընդհակառակը՝ շատ դյուրին է, և դա ինչ–որ տեղ փոքր–ինչ անհանգստացնում է հրեական համայնքին, որովհետև մենք ցանկանում ենք ինքնաիդենտիֆիկացվել հենց հրեական տեսանկյունից:

– Ի՞նչ պետք է անի իր ոչ հարազատ երկրում ապրող քաղաքացին սեփական մշակութային, հոգևոր ես–ը չկորցնելու համար:

– Նախևառաջ պետք է լինել համայնքի անդամ: Ես չեմ խոսում ինքնակրթության, ներքին կուլտուրայի մասին, արմատների, մշակույթի, պատմության, ավանդույթների և սովորույթների նկատմամբ հետաքրքրվածության մասին: Սակայն երբ մարդ գտնվում է համայնքի մեջ, դա հեշտացնում է ինքնապահպանումը: Մեզ մոտ կա դպրոց, դասընթացներ ենք անցկացնում, թերթ ու կայք ունենք:

– Հայաստանի հրեական համայնքի մշակութային կյանքում այսօր կա՞ն խնդիրներ, եթե այո՝ որո՞նք են դրանք:

– Կարևորագույն խնդիրն այն է, որ չունենք տարածք, վարձակալում ենք այն: Հայաստանում չկա ո՛չ Իսրայելի դեսպանատուն և ո՛չ էլ հյուպատոսություն: Մենք որպես այդ բոլոր կազմակերպությունների ներկայացուցիչը և դեմքը Հայաստանում շատ հյուրեր ենք ունենում, սակայն մինչ օրս տարածքի խնդիրը լուծված չէ:

– Ի՞նչպես կարելի է այդ հարցը լուծել, և մինչ այժմ ձեր դիմումներին ի՞նչ պատասխաններ եք ստացել:

– Արդեն 20 տարի է մենք խնդրում ենք ու պատասխան չենք ստանում: Ուկրաինական, ասորական համայնքները ունեն իրենց տարածքները: Գիտեք, միշտ էլ խոստումներ են տրվել: Անգամ նոր վարչապետին ենք դիմել, և նա նույնպես խոստացել էր լուծել այս խնդիրը: Սակայն դեռևս արձագանք չկա:

Բացի այս մենք շատ կարևոր ծրագիր ունենք: Եղեգիս գյուղում տարիներ առաջ հայտնաբերված 12–րդ դարի հրեական գերեզմանատան և բնակավայրի հետագա պեղումների արդյունքում բազմաթիվ գտածոներ կան, և մենք ցանկանում ենք թանգարան ստեղծել այդ ամենը պահպանելու նպատակով: Ի սկզբանե ցանկանում էինք Երևանում կառուցել, սակայն գիտակցում ենք, որ դա շատ դժվար է, քանի որ Երևանում գնել հողակտոր, հետո վրան շենք կառուցել շատ ավելի թանկ է, իսկ մենք չունենք այդպիսի միջոցներ: Այժմ մենք հովանավորներ ենք փնտրում, անգամ ունենք թանգարանի նախագիծը: Ցուցադրելու և ասելու շատ բան կա: Հնագիտական պեղումների արդյունքում բավական շատ իրեր են հայտնաբերվել: Ցանկանում ենք աշխարհին ցուցադրել, որ դեռևս հնագույն դարերում և 11–րդ դարում այստեղ հրեաներ են բնակվել: