Հնդկաստանն ու Պակիստանը միջուկային պատերազմի եզրի՞ն

ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ 27 Հուլիս, 2017 18:07

Մինչ աշխարհը ուշի ուշով հետևում է հիմնականում Սիրիայում, Ուկրաինայում, Պաղեստինում և Հյուսիսային Կորեայում ընթացող զարգացումներին, հեռավոր Ասիայում զարգանում է մի նոր հակամարտություն, որը կարող է ոչ պակաս վտանգավոր լինել համաշխարհային տեսանկյունից: Խնդիրն այս անգամ Պակիստանին ու Հնդկաստանին է վերաբերում, որոնց հարաբերությունների վայրիվերումները թեև նոր չեն, սակայն, այժմ արդեն սպառնում են աղետի վերածվել:

Վերջին ամսվա ընթացքում, օրինակ, Ջամու և Քաշմիր նահանգներում, պակիստանցի զինվորականների հետ բախման արդյունքում, մոտ 11 մարդ է մահացել, 18–ը տարբեր վնասվածքներ են ստացել, իսկ շուրջ 4000 ընտանիքներ ստիպված են եղել լքել իրենց տները: Եվ դեռ սրան կարելի էր քիչ թե շատ հանգիստ նայել, եթե չպարզվեր, որ ամեն ինչից բացի՝ այս երկրները նաև միջուկային պատերազմի շեմին են կանգնել, ինչը կարող է առնվազն մեկ միլիարդ մարդկանց կյանք արժենալ:

Ասվածում որևէ չափազանցություն չկա: Շաբաթվա սկզբում, օրինակ, Հնդկաստանի Տեղեկատվության նախկին նախարար Վենկայա Նայդուն, որին Ազգային–դեմկորատական ալյանսը երկրի փոխնախագահի պաշտոնում է կամենում տեսնել, հայտարարել էր, որ եթե Պակիստանը շարունակի սադրել Հնդկաստանին՝ Դելին ստիպված է լինելու հիշեցնել նրան 1971–ին ընթացած 3–րդ պակիստանա–հնդկական պատերազմը, որն ավարտվեց Պակիստանի պարտությամբ ու Բանգլադեշի անկախությամբ, սակայն՝ այս անգամ արեն միջուկային մարտագլխիկների միջոցով: Հնդկաստանի պաշտպանության նախկին նախարար Մուլայամ Սինգխ Յադավն էլ իր հերթին հայտարարեց, թե Չինաստանն է օգտագործում Պակիստանին՝ Հնդկաստանին սադրելու նպատակով, և, որ՝ Իսլամաբադն արդեն միջուկային մարտագլխիկներ է Դելիի համար նախապատրաստում: Յադավը կառավարությանն առաջարկեց փոփոխել Հնդկաստանի միջուկային դոկտրինը, որով արգելվում է առաջինը միջուկային զենք գործածել՝ կոչ անելով չարհամարհել Պակիստանի բրիգադային գեներալ Ֆերոզ Խանի՝ Վաշինգտոնում հնչեցրած այն հայտարարությունը, որ Պակիստանն արդեն իր տրամադրության տակ 120 միջուկային մարտագլխիկներ ունի: Ճիշտ է՝ դրանք առայժմ տակտիկական են, սակայն, չեն դադարում վտանգավոր լինել: Մանավանդ, որ՝ գեներալը հավաստել էր, թե Իսլամաբադը չի վարանի դրանք Ջամու և Քաշմիր նահանգներում օգտագործել, իբր՝ իրավիճակը կարգավորելու, ահաբեկիչներին հանդարտեցնելու և Դելիին իր տեղը նստեցնելու համար:

Ստացվում է՝ Հնդկաստանի կառավարությունը դիլեմայի առաջ է կանգնած. եթե իսկապես փոփոխություն մտցնի իր միջուկային դոկտրինում, նրան ողջ աշխարհը կքննադատի՝ նշելով, թե Պակիստանի միջուկային մարտագլխիկները տակտիկական են, նախատեսված չեն Հնդկաստանի քաղաքները ռմբակոծելու համար և միայն ահաբեկիչների դեմ են գործածելի (առանց այդ էլ Stockholm International Peace Research Institute–ի վերջին զեկույցը, որով հաղորդվում էր, թե Հնդկաստանն իր միջուկային արսենալը պաշտոնապես ավելացրել է 10 միջուկային մարտագլխիկներով և աստիճանաբար զարգացնում է ենթակառուցվածքները՝ սեփական միջուկային զենքի համար, Պակիստանին Դելիի վրա հարձակվելու նոր առիթ է տվել): Եթե չանի դա՝ Պակիստանը դա որպես թուլության նշան կընկալի, ավելի կլկտիանա և ոչ ոք չգիտի՝ հետագայում էլ ինչ սադրանքներ կմոգոնի:

Փորձագետները համոզված են, որ քանի դեռ ամեն բան վերահսկողությունից դուրս չի եկել, անհրաժեշտ է բանակցությունների նոր փուլ սկսել երկու երկրների միջև: Հնդկաստանի ազգայնական շրջաններն էլ պնդում են, թե հիմա միայն անհրաժեշտ է օգտվել Թրամփ–Մոդի հրաշալի հարաբերություններից, այն հանգամանքից, որ ԱՄՆ–նոր վարչակազմն Իսլամաբադին այլևս հակաահաբեկչական պայքարում լուրջ գործընկեր չի դիտարկում, և անել այն, ինչ անհրաժեշտ է անել: Այն է՝ Իսլամաբադին այնպես վախեցնել, որ չհամարձակվի այլևս սադրանքների դիմել: