Երևան, 23.Մարտ.2026,
00
:
00
ՀՐԱՏԱՊ


Մայրը, որը շարունակում է օրորել իր երեխային 4800 տարի շարունակ

ԼԱՅՖ

Միջին վիճակագրական մարդը գրեթե չի հետաքրքրվում հնագիտական պեղումների արդյունքներով՝ կոտրված ամաններ, փշրված ոսկորներ… Ոչ մի հետաքրքիր բան չկա: Սակայն անցյալ տարի Թայվանում կատարված բացահայտումը բացառություն դարձավ: Գերեզմանային մնացորդների լուսանկարները տարածվեցին համացանցում: Սակայն ի՞նչ արտասովոր բան կար այնտեղ: Սա քարե դարի կնոջ կմախք է, ով դեռևս օրորում է իր նորածին երեխային:

Պեղումների պատմությունը

Պեղումները սկսվել են 2014 թ. և շարունակվել են շուրջ մեկ տարի: Հնէաբանների խումբը՝ Չու Վեյ-Լիի՝ Թայվանի ազգային գիտության թանգարանի աշխատակցի գլխավորությամբ աշխատել է Ան-հո անվանմամբ նեոլիթյան հրապարակում, որը 10 կմ հեռավորության վրա է գտնվում Թայվանի արևմտյան ափից: Մասնագետները կարծում են, որ ափի երկայնքը էականորեն փոփոխվել է և որ Ան-հոն մի ժամանակ ափամերձ գյուղ է եղել: Այստեղ գտնվել են շնաձկների հարյուրավոր ատամներ, սակայն թե ինչի համար են դրանք օգտագործվել մարդկանց կողմից՝ դեռևս հայտնի չէ: Ան-հոյի բնակիչներն, ամենայն հավանականությամբ, պատկանում էին նեոլիթյան Դաբենքենգ մշակույթին:

Դաբենքենգի մարդիկ առաջին թայվանացցի ֆերմերներն էին, որոնք, հնարավոր է, եկել են հարավային և հարավ-արևելյան Չինաստանից շուրջ 5 հզ տարի առաջ: Կենցաղում նրանք օգտագործում էին խեցեղեն և քարե գործիքներ: Այս մշակույթը համարվում է նեոլիթյան հնագույն մշակույթը, որը հայտնաբերվել է Թայվանում:

Չնայած որ Չինաստանում Դաբենքենգի դարաշրջանը շարունակվել է մինչև մ.թ.ա. 3 հզ թվականը, թայվանական Դաբենքենդը դադարել է գոյություն ունենալ դեռ մ.թ.ա. 4500 թվականից: Սակայն հենց Թայվանից սկսած է մշակույթը տարածվել դեպի հարավ-արևելյան Ասիա և Օվկիանիա: Հնարավոր է, սրանք առաջին մարդիկ էին, որոնք ավստրոնեզյան լեզվով էին խոսում, իսկ նրանց ժառանգներն այժմ ապրում են Թայվանում և Խաղաղօվկիանոսյան կղզիներում:

Մոր և նորածնի հուզիչ պատմությունը

Ան-հոյում գտնվել են 48 գերեզմաններ, այդ թվում՝ 5-ը երեխաների: Ամենահետաքրքիրը այն մոր գերեզմանն էր, որը նայում է իր ձեռքերի մեջ գտնվող երեխային: Նրանց մահվան պատճառը դեռևս հայտնի չէ:

«Երիտասարդ կինը՝ երեխան ձեռքում, մեզ ամենից շատ զարմացրեց, - պատմում է Չու Վեյ-Լին, - Ես կարծում եմ, որ նրանց թաղել են տան տակ՝ ընտանիքին մոտ, սակայն այդ միտքը հաստատելու համար ապացույցներ են հարկավոր: Երբ նրանց գտանք, բոլոր հնէաբաններն ու աշխատակիցները շոկի մեջ էին»:

Մոր և երեխայի մնացորդների ուսումնասիրությունները (ներառյալ ԴՆԹ անալիզը), ինչպես նաև մնացած գերեզմանների հոտազոտումները շարունակվում են: Այն, ինչ այսօր հայտնի է, հետևյալն է. մոր հասակը մոտ 1,60 մ էր, երեխայինը՝ 50 սմ: Ածխածնային անալիզը ցույց տվեց, որ նրանք թաղվել են շուրջ 4800 տարի առաջ, սիկ դա քարե դարին է համապատասխանում: Մարմինները թաղված էին հստակ ուղղությամբ՝ հյուսիսից հարավ: Զարմանալի է այն, որ նրանք պառկած են եղել մեջքի վրա, իսկ մնացած գերեզմաններում մարդիկ թաղված են դեմքով դեպի գետինը: Ավելին՝ մոր դեմքը դեպի ներքև է ուղղված և նա 5 հզ տարի անց անգամ շարունակում է նայել իր փոքրիկ նորածնին:

Տեստոստերոնը կարող է բարելավել ճարպային հյուսվածքի բաշխումը տարեց կանանց մոտ. Obesity PillarsԻրանում պատերազմի տնտեսական հետևանքները կարող են ավելի երկար տևել, քան բուն հակամարտությունը. AxiosՀայտնի է «Վարդաշեն» ՔԿՀ–ից փախուստի դիմած դատապարտյալի ինքնությունը ԱՄՆ-ին, թերևս, անհրաժեշտ լինի ուժեղացնել հարձակումները Իրանի դեմ՝ պատերազմն ավարտելու համար. ԲեսենթԼիբանանում էլեկտրամատակարարումը խափանվել է Քասմիա կամրջին հասցված հարվածներից հետոԱՄՆ ռազմական բյուջեն ֆինանսավորող կազմակերպությունները ևս օրինական թիրախ են. ՂալիբաֆԱշխարհահռչակ երգչուհու համերգի տոսմերը շարունակվում են վաճառվել՝ չնայած պատերազմինՄարկ Ռյուտեն ԱՄՆ-ի կողմից Ուկրաինային շարունակական աջակցությունը անվանել է «չափազանց կարևոր»«Մանչեսթեր Սիթին»՝ Անգլիական լիգայի գավաթակիրԻսրայելի դեսպանը չի կարողացել բացատրել Իրանի հրթիռային ներուժի «ոչնչացման» մասին հայտարարություններըՊուլկովոյում անօդաչուների հարձակման պատճառով 85 չվերթ է հետաձգվել կամ չեղարկվել. ևս մեկ օդանավ աղետի ազդանշան է տվելՏեսան, որ Հայ Առաքելական Սուրբ եկեղեցին չեն կարողանում սասանել՝ դադարեցին քրիստոնյա խաղալ և որոշեցին կիրակնօրյա պատարագներին այլևս չգնալ. Արտակ ԶաքարյանՑԱՀԱԼ-ը հարվածել է իրանական ռազմաբազային և հրթիռների ու այլ զենքի արտադրության օբյեկտներինՀամայն Վրաստանի կաթողիկոս-պատրիարքին հուղարկավորել են Սիոնի տաճարում Ռոբերտ Ամստերդամի հայտարարությունըԹեհրանը կփակի Հորմուզի նեղուցը իրանական էլեկտրակայանների վրա ԱՄՆ-ի հարձակումների դեպքումԳեների չնչին մուտացիաները ձևավորում են քաղցկեղային բջիջների և իմունային համակարգի վարքագիծը. Cancer DiscoveryԻրանի հետախուզությունը հայտնել է անկարգություններ հրահրող 23 անձի ձերբակալության մասինԱրշակունյաց պողոտայում բախվել են «BMW»-ն և «Mercedes G»-ն Իրանը 74-րդ ալիքի շրջանակում հրթիռներով ու կամիկաձե անօդաչուներով հարվածել է ԱՄՆ-ի և Իսրայելի բազաներինԹրամփը նշել է Ամերիկայի «մեծագույն թշնամուն»՝ Իրանի «մահից» հետո Նարեկ Կարապետյանը արձագանքել է Նիկոլ Փաշինյանին «Վարդաշեն» ՔԿՀ–ից դատապարտյալ է փախել Իսրայելի համախառն կորուստները Իրանի հետ պատերազմի ֆոնին մոտենում են 17 միլիարդ դոլարի. «Курсор Инфо»«Բարսելոնային» հաղթանակ բերեց Արաուխոյի գոլըԳազի համաշխարհային շուկան Պարսից ծոցից մատակարարումների դադարեցումից հետո դեֆիցիտի եզրին է. FTՀայտնի, բայց անօգուտ. գեղեցկության միջոցներ, որոնք չեն աշխատում, բայց մենք դեռ օգտագործում ենք դրանք«Նոան» պարտության մատնեց «Շիրակին»Իրանի ԱԳ նախարար. Այլևս անիմաստ է ամերիկացիների հետ խոսելը Խոշոր ու ողբերգական ավտովթար՝ Երևանում․18-ամյա վարորդը «LiXiang»-ով անցել է կանաչ խոտածածկի վրայով, բախվել «Nissan»-ին, վերջինն էլ «Kia»-ինԻրանի հրթիռային հարվածի հետևանքով Երուսաղեմում պայթյուններ են որոտացել 2–րդ դասարանցի երեխան «որովայնի սալջարդ» ախտորոշմամբ տեղափոխվել է ԲԿԱՄՆ-ը հայտարարել է Իրանում ավելի քան 8,000 ռшզմական թիրախի խnցման մասին ՑԱԽԱԼ-ը հայտարարել է Թեհրանում բալիuտիկ hրթիռների արտադրությանը hարվածելու մասինԻրաքից Հայաստան է վերադարձել ՀՀ 9 քաղաքացի՝ Մերձավոր Արևելքում լարվածության մեկնարկից ի վերՇրջափակված ու հյուծված Արցախի համար վերջին ու հուսահատ մարտ տված տղաներն են, որոնց մեծ մասի գերեզմաններն անգամ անտեր մնացին ու այսօր պղծվում են. Դավիթ ՍարգսյանԽոշոր ավտովթար-hրդեհ՝ Երևանում. Մյասնիկյան պողոտայում բախվել են «Tesla»-ն ու «BMW»-նԱյսօր մետրոյում Փաշինյանին պատասխանող Արցախցի կինը պարզապես հիացմունքի է արժանի. Ավետիք ՉալաբյանԿուրտուան աշխարհի լավագույն դարպասապահն է․ Դավիդ Ռայա Հայ մայրիկի հետ, տղայի ներկայությամբ մատ թափ տալով խոսացողը պետք է չլինի մեզ վարչապետ. չլինի ու վերջ․ Նարեկ ԿարապետյանՊատերազմ Մերձավոր Արևելքում. Zegna-ն կշռադատում է շքեղության շուկայի անորոշությունըԹուրքիայի Օրդու քաղաքի սևծովյան ափամերձ գոտում հայտնաբերվել է ամերիկյան արտադրության AEGIR անօդաչու ծովային սուզանավԻրավապահները կանգնեցնում և մանրակրկիտ ստուգում են «Ուժեղ Հայաստան»-ի ավտոբուսներըԱշխարհը վերադառնում է մի փուլի, երբ չկար միջազգային իրավունք. Լավրով Հորոսկոպ. յուրաքանչյուր նշանի կանացի գերուժը Հնդկաստանը դատապարտnւմ է տարածաշրջանի կրիտիկական ենթակառուցվածքների վրա hարձակումները․ Հնդկաստանի վարչապետԱվտովթար Հրազդան քաղաքում․ 3 վիրավորներից 2-ը երեխաներ են Ուժեղ Հայաստանի Ուժեղ Աբովյան. Նարեկ Կարապետյան Փաշինյանի խոսքը մեր ժողովրդի մի հատվածի՝ արցախցիների նկատմամբ ատելության և խտրականության դրսևորում էր․ Տիգրան Աբրահամյան Ձեզ անձամբ չեմ ճանաչում, բայց հավատացեք՝ դուք ասացիք այն, ինչ մտածում և զգում են միլիոնավոր հայեր. Արման Աբովյան