Թրամփը նորից սադրում է չինական վիշապին

ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ 26 Մայիս, 2017 23:16

ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը դեռ նախընտրական շրջանում է անընդհատ նշել, որ դեմոկրատները տանուլ են տվել ռազմավարական մրցակցությունը Ասիա–խաղաղօվկիանոսյան տարածաշրջանում, որտեղ Վաշինգտոնն այլևս չունի ավիակրային նավատորմի մենաշնորհ, իսկ չինացիներն ու ռուսները սկսել են ակտիվորեն նեղացնել նրա մանևրի հնարավորությունները: Թրամփին հունից հանել էր հատկապես 2013 թ. նոյեմբերի 23–ի, իր խոսքով՝ աղետը, երբ ՉԺՀ–ն հայտարարեց Հարավ–չինական ծովում հակաօդային պաշտպանության տարբերիչ գոտի ստեղծելու մասին, որը տարածվում էր վիճելի բոլոր կղզիների վրա:

Թե ինչ էր դա նշանակում՝ պարզ է. չինական զինված ուժերը կհարվածեին բոլոր օդանավերին, որոնք այդ գոտում հայտնվելիս չէին պատասխանի հարցումներին և չէին ենթարկվի հրամաններին։ Ավելին՝ այդ կողմերով անցնելու համար օտարերկրյա օդանավերը պետք է նախապես ՉԺՀ ԱԳՆ ուղարկեին թռիչքի պլանը, պատասխանեին ինքնության պարզման հարցումներին, օդանավի վրա ունենային հստակ տարբերանշաններ և այլն:

Այդ առիթով, ի դեպ, Ճապոնիան, Թայվանը, Ֆիլիպինները, Հարավային Կորեան մի շարք բողոքներ հղեցին Չինաստանին, սակայն, բոլոր մնացած հարևանների հետ մեկտեղ, շատ արագ տեղի տվին: Միայն ԱՄՆ–ը լուրջ անհանգստություն հայտնեց, երբ Պեկինը հայտարարեց, որ ապագայում չի բացառում նաև ջրերու՛մ տարբերիչ գոտիներ ձևավորելու հնարավորությունը, սակայն, ըստ էության դրա դեմ որևէ միջոց չձեռնարկեց, ինչն ահա Թրամփն ուզում է փոխել՝ ակնհայտորեն սադրանքի գնալով:

BBC–ի հաղորդմամբ՝ երեկ ամերիկյան Դյուի ռազմական հածանավը մտել է Հարավ–չինական ծով՝ Սփարթլի կամ Չյոնգշա կղզիների տարածք, որ Հարավ–չինական ծովի արևմուտքում են տեղակայված: Ի դեպ, այստեղ մշտական բնակչություն չկա. կան մի քանի նավահանգիստներ, 4 օդակայան, և կղզիներն էլ հիմնականում ձկնորսության համար են գործածվում: Չնայած իրենց փոքր չափերին (100 փոքր կղզիներից է կազմված, որոնց ընդհանուր տարածքը չի գերազանցում 5 կմ2–ն)՝, կղզիներն ունեն ռազմավարական նշանակություն, և այստեղ հասատված երկիրը փաստացի հայտարարում է իր հեգեմոնիայի մասին Հարավ–չինական ծովում: Բացի այդ էլ, ոչ պաշտոնական տվյալներով, կղզում նավթի ու գազի պաշարներ կան, որոնք դեռ ուսումնասիրման ու արդյունահանման կարիք ունեն:

1529–ին Սփարթլին Իսպանիային էր հանձնվել, 1898–ին անցել Ֆիլիպիններին, իսկ 1932–ին Չինաստանը դրանք անկախ հռչակեց: 1941–ին Ճապոնիան բռնազավթեց Սփրաթլին՝ այստեղ հաստատելով իր իշխանությունը մինչև Երկրորդ աշխարհամարտի ավարտը, հետո դրանց համար հակամարտեցին Ֆրանսիան ու Չինաստանը, արդեն 1958–ին Չինաստանը Սփրաթլին իր ջրային տարածքների ցանկում ընդգրկեց, իսկ 1987–ից սկսեց մշտական պարեկություն անել՝ մշտական կայանով: Տարիներ անց՝ 1995–ին, Չինաստանն ու Վիետնամը որոշեցին կղզիները համատեղ օգտագործել, սակայն, երբ 2005–ին Վիետնամը հայտարարեց սեփականատիրական հավակնությունների մասին, դուրս քշվեցին, և մինչև հիմա կղզիները վիճելի տարածք են համարվում նաև ԱՄՆ տեսանկյունից:

Հիմա թե ինչ է ուզում ապացուցել Վաշինգտոնն՝ այստեղ ռազմանավով մուտք գործելով, դեռ պարզ չէ: Պենտագոնն այս քայլը պաշտոնապես բացատրել է նավիգացիաների ազատության հաստատման անհրաժեշտությամբ, որին ընդդիմանում է Չինաստանը: Բայց հաստատապես կարելի է պնդել, որ Պեկինին դրդում են ռազմավարական սխալի, որից օգտվելով՝ կյանքի կկոչեն այն պլանը, որն, ըստ ամենայնի, արդեն իսկ դրված է Թրամփի սեղանին: Չի բացառվում, որ ԱՄՆ–ն այսպիսով փորձում է Չինաստանին թեքել Հյուսիսային Կորեայի հետ կապված սեփական պլանների կողմը և զրկել նրան մանևրելու հնարավորությունից:

Ամեն դեպքում Չինաստանն առայժմ միայն հայտարարել է ամերիկյան հածանավի՝ սեփական տարածքը լքելու պահանջի մասին: Եվ թե ում նյարդերն առաջինը տեղի կտան կամ տեղի կտան, թե ոչ, պարզ կդառնա առաջիկայում:

Գոհար Սիմոնյանը