Բելառուսը դո՞ւրս է գալիս ԵՏՄ–ից և ՀԱՊԿ–ից. Մոսկվան սադրո՞ւմ է, թե սպառնում

Մեր հյուրն է «Կովկաս» ինստիտուտի փոխտնօրեն Սերգեյ Մինասյանը

– Երեկ ռուսական մամուլում լուրեր տարածվեցին, որ Բելառուսը կարող է դուրս գալ ԵՏՄ–ից, ՀԱՊԿ–ից, նաև Ռուս–բելառուսական միութենական պետությունից: Այս լուրերն ի՞նչ հիմքեր ունեն: Ռուս–բելառուսական հարաբերություններն այդքան լարվա՞ծ են:

– Ես չգիտեմ, թե այդ լուրերը որքանով են հաստատ, բայց այն, որ Լուկաշենկոյի կառավարման վերջին 15–20 տարիներին և հատկապես վերջին մի քանի տարում Բելառուսը մեկ անգամ չէ, որ այս հարցերում շանտաժի է դիմում` ակնհայտ է: Արդյո՞ք դա կհանգեցնի լուրջ քայլերի, այս պահին դժվար է ասել: Բացի այդ կցկտուր տեղեկատվությունը, այլ բան առայժմ հայտնի չէ:

– Բայց այս անգամվա սրացումն ունի ավելի շատ տնտեսակա՞ն, թե՞ քաղաքական բաղադրիչ:

– Կարծում եմ` առավել կարևորը տնտեսական բաղադրիչն է: Գիտեք, կա էներգակիրների հետ կապված լուրջ խնդիր: Ու տնտեսական այս բաղադրիչին ածանցվում է նաև քաղաքականը:

– Regnum–ը, որը և այդ տեղեկությունը հրապարակել էր, կարծիք էր հայտնել, որ ռուսական կողմը ըմբռնումով կմոտենա Բելառուսի ցանկությանը՝ լինել անկախ, ինչպես «եղբայրական Ուկրաինան»: Իսկ թե Մոսկվան ինչպես է վերաբերում «եղբայրական Ուկրաինային», հայտնի է: Սա կարո՞ղ է սպառնալիք լինել ռուսական կողմից:

– Իրականում այս պահին որևէ լուրջ հայտարարություն կամ քայ չենք տեսնել: Ուստի դեռևս շուտ է հեռու գնացող կանխատեսումներ անել:

– Մի քանի օր առաջ ռուսական կողմը ռուս–բելառուսական սահմանին սահմանային գոտի ստեղծելու հրահանգ է տվել:

– Ես չգիտեմ` դա պատասխան, թե նախաձեռնող քայլ է, բայց դա մտնում է այն լարվածության ընդհանուր տրամաբանության մեջ, որն այս պահին կա Մինսկի և Մոսկվայի միջև:

– Դուք էլ նշեցիք, որ այդ լարվածությունը գոյություն ունի երկար տարիներ, բայց մինչ օրս Մոսկվան նման քայլի չի դիմել:

– Այս պահին պետք է հաշվի առնել, որ Բելառուսն ավելի խոցելի է, քան նախկինում:

– Ի դեպ, ռուսական մամուլում մի թեզ է շրջանառվում, որ սա Արևմուտքի ցանկությունն է` դեպի իրեն քաշել Բելառուսը, ինչպես եղավ Ուկրաինայի դեպքում:

– Այդ տարբերակը հավանական չեմ համարում, որովհետև Բելառուսը Ռուսաստանի հետ այնպիսի սերտ կապերով է կապված, ինչը հետխորհրդային շրջանում Ուկրաինայի դեպքում երբեք չի եղել: Ու բավականին վտանգավոր կլինի, եթե Լուկաշենկոն փորձի նման քայլերի գնալ:

– Եթե, այնուամենայնիվ, Բելառուսը դուրս գա ԵՏՄ–ից, ՀԱՊԿ–ից…

– Դրանք շատ լուրջ քայլեր են: Ու այս պահին հարց է` արդյո՞ք այդ ամենը ընդամենը տեղեկատվական արտահոսք չէ:

– Ամեն դեպքում, տարեվերջին Բելառուսը չմասնակցեց ՀԱՊԿ–ի գագաթաժողովին, չստորագրեց Մաքսային օրենսգիրքը:

– Այո, բայց արդեն քանի տարի է` ռուս–բելառուսական հարաբերություններում համակողմանի շանտաժը նորմալ պրակտիկա է:

– Բայց արդյո՞ք այդ կառույցների ապագան հարցականի տակ չի դրվում` հաշվի առնելով նաև Ղազախստանի խնդիրը, որը նույնպես, մեղմ ասած, տարաձայնություններ ունի:

– Այդ բոլոր կառույցների ապագան կախված է միայն և միայն Ռուսաստանի ցանկությունից: Եթե Ռուսաստանը ի վիճակի է և ցանկություն ունի այդ կառույցները պահելու՝ կպահի: Իսկ անդամակցության հարցը կապված է ՌԴ–ի հետ նույն բլոկում գտնվելու կոնկրետ երկրների հարաբերություններից կամ շահագրգռություններից: 

– Իսկ սա կարո՞ղ է հենց Ռուսաստանի կողմից քայլ լինել` վերակազմավորելու այդ կառույցները:

– Չեմ կարող ասել, քանի որ որևէ քայլ, բացի կցկտուր տեղեկատվությունից չկա:

Արփի Սահակյան