Տնտեսական աճի անդրադարձը սոցիալական վիճակի վրա

Զանազան կանխատեսումներին հակառակ, այս տարվա առաջին կեսին Հայաստանում արձանագրվեց 4 տոկոս տնտեսական աճ, համենայն դեպս, այս մասին տեղեկացրեց Ազգային վիճակագրական ծառայությունը:

Նկատի ունենալով այն մարտահրավերնեը, որ գալիս էին եւ հիմա էլ առկա են արտերկրից, այս ցուցանիշը սպասվածից ավելի դրական կարելի է բնութագրել:

Բավական են միայն մեր հիմնական տնտեսական գործընկերոջ` Ռուսաստանի տնտեսական դժվարությունները, պայմանավորված այդ երկրի նկատմամբ ԱՄՆ եւ ԵՄ պատժամիջոցներով եւ նավթի գների անկմամբ, պատկերացնելու համար, թե ինչպես է դա անդրադառնում Հայաստանի տնտեսության վրա:

Մասնավորապես ռուբլու արժեզրկումը զգալիորեն նվազեցրել է Ռուսաստանի Դաշնությունից Հայաստան դրամական փոխանցումների ծավալները, որոնք ընդհանուր փոխանցումների մոտ 85 տոկոսն են կազմում: Այսպես, 2014-ի դեկտեմբերին այդ ծավալները կրճատվեցին՝ կազմելով նախորդ տարվա դելտեմբերի 68 տոկոսը, իսկ 2015-ի հունվարին՝ նախորդ տարվա հունվարի 54 տոկոսը:

Ճիշտ է, փոխանցումների ներհոսքը սկսում է վերականգնվել` 2015 թվականի հունիսին կազմելով շուրջ 128 մլն դոլար, որը 2014-ի հունիսի 78 տոկոսի չափով է, այդուհանդերձ, 2015 թվականի առաջին կեսին Հայաստան մտնող գումարային փոխանցումները նվազել են մոտ 235 մլն դոլարով: Այսինքն, այդքան գումար պակաս է մուտք գործել մեր երկիր, այն դեպքում, երբ սա բնակչության ավելի լայն շերտերի միջեւ բաշխվող գումար էր:

Հետեւաբար, հակառակ տնտեսական աճի ցուցանիշներին, բնակչության մի հատվածի բարեկեցության մակարդակն այս ցուցանիշի պատճառով փոքր-ինչ նվազել է: Սակայն 4 տոկոս տնտեսական աճի մեջ էական դեր է խաղացել գյուղատնտեսության 14,8 տոկոս աճը, ինչը որոշակիորեն մեղմել է նվազած մասնավոր փոխանցումների բացասական հետեւանքները, քանի որ բնակչության մեծ ընդգրկում ունեցող ճյուղ է:

Տնտեսական աճին մեծ նպաստ բերող մյուս հիմնական ճյուղը արդյունաբերությունն է, մասնավորապես հանքարդյունաբերությունը: Հիմնական աճը գրանցվել է պղնձի խտանյութի արտահանման ծավալների ավելացման շնորհիվ, բայց, հաշվի առնելով համաշխարհային շուկայում պղնձի գների անկումը, հնարավոր է, որ հանքարդյունաբերական ընկերությունները ֆինանսական դժվարություններ ունենան:

Ամեն դեպքում, այս ճյուղն ապահովում է հազարավոր աշխատատեղեր եւ կարեւոր նշանակություն ունի ինչպես մեր տնտեսության համար ընդհանրապես, այնպես էլ ոլորտում ներգրավված մարդկանց սոցիալական վիճակի համար մասնավորապես:

Ծառայությունների ոլորտը նույնպես նպաստել է տնտեսական աճին, մասնավորապես մշակույթի, զվարճությունների և հանգստի, ինչպես նաեւ ֆինանսական և ապահովագրական գործունեության մեջ: Այս ամենով հանդերձ, Ռուսաստանում տնտեսական անկումը հանգեցրեց նաև Հայաստանից դեպի այդ երկիր արտահանվող ապրանքների պահանջարկի կրճատմանը և շուկայում գնագոյացման անորոշությանը:

Առաջին եռամսյակում դեպի Ռուսաստան արտահանումը նվազեց շուրջ 61 տոկոսով՝ արդյունքում զբաղեցնելով ՀՀ արտահանման ընդամենը 10 տոկոսը՝ 6 ամսվա արդյունքով: Այս իրավիճակի բացասական ազդեցությունը հաջողվեց մեղմել արտահանման դիվերսիֆիկացման շնորհիվ: Հայկական արտադրողներին հաջողվեց ավելացնել արտահանումը դեպի մի քանի այլ երկիր (Չինաստան, Իրաք, Շվեյցարիա եւ այլն), ինչի շնորհիվ կես տարվա արտահանման ծավալները պահպանեցին նախորդ տարվա ցուցանիշը: Այսպիսով, տնտեսական աճի արձանագրված ցուցանիշը, ամեն դեպքում, չի կարող դրական ազդեցություն չունենալ: Որքանով դա շոշափելի կլինի, այլ հարց է:

Այստեղ կա նաեւ սուբյեկտիվ գործոն: Չմոռանանք, որ երկնիշ տնտեսական աճի տարիներին էլ շատերը ասում էին, որ դա չի արտացոլվում բնակչության սոցիալական վիճակի վրա: Այսինքն, դրական զարգացումը սովորական է դառնում եւ արագ մոռացվում, իսկ ակնկալիքները եւ դրանցից բխող դժգոհություները երկար են պահպանվում:

Անդրանիկ Բարսեղյան